Koning-stadhouder Willem III (1650-1702)

Engeland en Frankrijk voeren in 1672 een gezamenlijke aanval op de Republiek uit. Onder druk van de bevolking krijgt Willem III (1650-1702) dezelfde bevoegdheden als zijn voorouders. Willem III weet de kansen in de strijd te keren. Dankzij zijn militaire successen verwerft hij een sterke positie als stadhouder.

Willem III is een pleitbezorger van een Europees evenwicht. Hij bestrijdt zijn hele verdere leven de Franse aspiraties in Europa. In verschillende oorlogen brengt Willem III geslaagde allianties tegen de Fransen bijeen.

‘Glorious revolution’

Prins Willem III trouwt in 1677 met zijn Engelse nicht, ook een Mary Stuart (1662–1695). Haar vader is de katholieke Koning Jacobus II. De Engelsen zien het geloof van de Koning steeds meer als een bedreiging voor de positie van het protestantse geloof in hun land.

Zij roepen daarom in 1688 met succes de hulp in van Willem III en zijn vrouw. In de zogeheten Glorious Revolution wordt Jacobus II van de troon verdreven. Het echtpaar wordt een jaar later tot Koning en Koningin van Engeland, Schotland en Ierland gekroond.

Juist op het moment dat er een nieuwe oorlog tegen Frankrijk uitbreekt, overlijdt de Koning-stadhouder in 1702 kinderloos. In Engeland volgt zijn schoonzus hem op. In de Republiek begint – weer met uitzondering van Friesland - een stadhouderloos tijdperk. Dit duurt tot 1747.