Hoffotograaf Franz Ziegler (1893-1939)

In 1927 vestigde de jonge fotograaf Franz Ziegler zich in het atelier van hoffotograaf H. Deutmann in Den Haag, die kort daarvoor was overleden. In korte tijd maakte Ziegler naam als moderne portretfotograaf met een welgestelde klantenkring. Veel ondernemers, politici, kunstenaars en wetenschappers lieten zich door hem portretteren. Ook leden van het Koninklijk Huis behoorden tot de clientèle.

Franz Ziegler leerde het vak in de praktijk bij zijn vader Robert, die fotograaf was in Zwolle, en bij andere ateliers. Ook volgde hij een vakopleiding in München. In vrij werk en later als gevestigd fotograaf experimenteerde hij met compositie en belichting, met bijzondere procedés, kleurenfotografie en de toepassing van natriumlicht. Hij kon goed tekenen en was bedreven in retouche en fotomontage.

Als gedreven fotograaf die zich ook kunstenaar voelde, droeg Ziegler zijn visie graag uit in lezingen, publicaties en bestuurlijke activiteiten. Bovendien organiseerde hij tentoonstellingen en exposeerde hij zelf. Regelmatig zond hij werk in voor internationale tentoonstellingen, waarbij hij nogal eens in de prijzen viel. Ziegler is in 1939 op 46-jarige leeftijd overleden. Zijn oeuvre en zijn activiteiten hebben onmiskenbaar bijgedragen aan de waardering van de fotografie als zelfstandige kunstvorm.

Als gevolg van een atelierbrand in 1932 en door de tand des tijds zijn veel foto's en negatieven van Ziegler verloren gegaan. Bij nader onderzoek bleek echter dat verschillende instellingen, vooral het Koninklijk Huisarchief, nog interessant werk in bezit hadden. Bij de ontruiming van Paleis Soestdijk na het overlijden van Prinses Juliana en Prins Bernhard, kwamen veel en nog onbekende foto's en albums van Ziegler tevoorschijn. Ook de familie Ziegler beschikte nog over beeldmateriaal en over brieven aan Franz' verloofde uit 1933, die een indruk geven van zijn werkwijze en de contacten met het Koninklijk Huis.

Franz Ziegler was twaalf jaar actief als hoffotograaf. In die periode vielen regeringsjubilea, de verloving en het huwelijk van Prinses Juliana en Prins Bernhard, de modernisering van Paleis Soestdijk en de geboorte en de doop van Prinses Beatrix - evenementen die Ziegler veel werk hebben opgeleverd.
Of hij nu de bejaarde Koningin Emma fotografeerde of Prinses Beatrix als peuter, een staatsieportret van Koningin Wilhelmina opnam of de keuken van Paleis Soestdijk, zijn foto's waren vergeleken met het werk van zijn voorgangers vaak opvallend fris en modern. Met het staatsieportret uit 1937 gaf Ziegler de wat schuchtere en zelden fotogenieke Juliana weer als een zelfbewuste Prinses. Het wordt nog steeds beschouwd als een van zijn succesvolste portretten, waarbij vaak termen als diva en glamerous vallen. Veel portretten van leden van het Koninklijk Huis van Ziegler zijn ook uitgegeven als prentbriefkaart. Zo kregen de portretten bij de verloving en het huwelijk van Prinses Juliana en Prins Bernhard een brede verspreiding.

Niels Coppes, Marjan van Heteren, Mieke Jansen
Franz Ziegler. Virtuoos fotograaf (1893-1939)
Walburg Pers Zutphen
ISBN 978 90 5730 657 0