Willem III, Koning-Stadhouder (1650-1702)

Willem III werd een week na het overlijden van zijn vader geboren in Den Haag. Hij werd niet als opvolger van zijn vader tot stadhouder benoemd in Holland, Zeeland en Utrecht, waarmee het Eerste Stadhouderloze tijdperk begon.

Engeland en Frankrijk voerden in 1672 een gezamenlijke aanval op de Republiek uit. Onder druk van de bevolking kreeg Willem III dezelfde bevoegdheden als zijn voorouders. Willem III wist de kansen in de strijd te keren. Dankzij zijn militaire successen verwierf hij een sterke positie als stadhouder.

Willem III was een pleitbezorger van een Europees evenwicht. Hij bestreed zijn hele verdere leven de Franse aspiraties in Europa. In verschillende oorlogen bracht Willem III geslaagde allianties tegen de Fransen bijeen.

'Glorious revolution'

Prins Willem III trouwde in 1677 met zijn Engelse nicht, die net als de vrouw van zijn vader, Prins Willem II, ook Mary Stuart (1662-1695) heette. Haar vader was de katholieke Koning Jacobus II van Engeland. De Engelsen zagen het geloof van de Koning steeds meer als een bedreiging voor de positie van het protestantse geloof in hun land. Zij riepen daarom in 1688 met succes de hulp in van Willem III en zijn vrouw. In de zogeheten 'Glorious Revolution' werd Jacobus II van de troon verdreven. Het echtpaar werd een jaar later tot Koning en Koningin van Engeland, Schotland en Ierland gekroond.

Juist op het moment dat er een nieuwe oorlog tegen Frankrijk uitbrak, overleed de Koning-Stadhouder in 1702 kinderloos. In Engeland volgde zijn schoonzus hem als Koningin Anna op. In de Republiek begon - weer met uitzondering van Friesland en Groningen - het tweede stadhouderloze tijdperk. Dit duurde tot 1747.

Willem III liet bij testament alle rechten en bezittingen na aan zijn Friese neef Prins Johan Willem Friso.