Ridderzaal

Tussen 1815 en 1904 sprak de Koning(in) de Troonrede uit in de vergaderzaal van de Tweede Kamer. Vanaf 1904 is gekozen voor de Ridderzaal op het Binnenhof in Den Haag. In 2006 is de Ridderzaal opnieuw gerenoveerd.

Geschiedenis

Prinsjesdag 1902

Graaf Willem II van Holland, die ook Rooms Koning was, begon met de bouw van de zaal in 1248. Zijn zoon, Graaf Floris V van Holland, voltooide de bouw rond 1280. De zaal werd door de Graven van Holland gebruikt als feestzaal. Philips van Bourgondië ontving hier in 1432 en 1456 het kapittel van de Ridders van de Gulden Vlies.

In 1581 besloten de Staten-Generaal hier Koning Filips II van Spanje niet langer als landsheer te erkennen. In 1651 bij het begin van het eerste stadhouderloze tijdperk kwamen alle afgevaardigden van de Staten van de zeven provincies hier bij elkaar.  De zaal raakte tijdens de Republiek in verval. In de 17e en 18e eeuw werd de zaal gebruikt als loterijzaal en in de Franse tijd exercitiezaal van de kadetten. 

In het midden van de 19e eeuw was het gebouw een ruïne. Er was een goot middenin de zaal gegraven voor de afwatering. In 1861 werd de zaal opgeknapt. Landsbouwmeester Rose liet er een gietijzeren kap opzetten die op twee rijen gietijzeren zuilen stond. Hierdoor ontstond er een soort van driebeukig kerkje dat vanaf 1878 het oud-archief van Binnenlandse Zaken huisvestte.

De gebouwen die in de loop der tijden aan de Ridderzaal gebouwd waren, werden afgebroken. In 1904 werd de zaal gerestaureerd in neogotische stijl. Architect Cuypers zorgde voor een smaakvol interieur met Turkse kleden op de vloer en Turkse wandtapijten aan de muur. Deze zijn in 1954 verwijderd toen keizer Haile Selassie op staatsbezoek kwam. Men bracht toen provinciale vlaggen aan. De zaal die onder Cuypers een zandkleurige verfje had gekregen, werd witgeschilderd. 

De Ridderzaal is sinds het begin van 20ste eeuw niet alleen in gebruik als vergaderzaal van de Verenigde Vergadering van de Staten-Generaal, waarin de Koning de Troonrede uitspreekt, maar ook als zaal voor het houden van grote ontvangsten en diners en voor het houden van congressen en conferenties. Zo vond hier de Ronde Tafelconferentie plaats die leidde tot de erkenning van Indonesië in 1949. De regering bood hier Koningin Beatrix een diner aan ter gelegenheid van haar 25-jarig regeringsjubileum en aan Prins Willem-Alexander en Prinses Máxima aan de vooravond van hun huwelijk.    

Toen in het begin van deze eeuw bleek dat de bekleding van de troon, die sinds 1904 in de Ridderzaal staat, versleten was, heeft men het interieur van de hele zaal opnieuw bekeken. Besloten werd de zaal opnieuw in te richten voor gebruik in de 21e eeuw. De renovatie werd voltooid in 2006. Pronkstuk zijn de negentien wapenkleden van de twaalf provincies, de overzeese rijksdelen en Europa. Op de schouw aan de noordkant is de tekst aangebracht van artikel 1 van de Grondwet 1848.  

De Ridderzaal is in beheer bij de Rijksgebouwendienst. Het bezoekerscentrum van ProDemos, het Huis der Democratie, organiseert rondleidingen door de Ridderzaal, waarbij ook de Eerste Kamer en de Tweede Kamer bezocht worden.