Ondertekening wetten en Koninklijke Besluiten

Volgens de Grondwet moeten alle wetsontwerpen om in werking te kunnen treden na goedkeuring van het parlement ondertekend worden door de Koning en de verantwoordelijke minister. Dit laatste heet contraseign.

Koning Willem-Alexander zet in zijn werkkamer in Paleis Noordeinde zijn handtekening onder een aantal wetten

Iedere werkdag gaat er een pakket van deze officiële documenten voor ondertekening naar de Koning. Ieder stuk is door het Kabinet van de Koning voorzien van een notitie, waarin verwezen wordt naar inhoud, belang en ontstaansgeschiedenis van het document.

De minister neemt door zijn handtekening te zetten, de staatsrechtelijke verantwoordelijkheid voor het besluit. Pas nadat zij allebei het wetsontwerp hebben ondertekend, krijgt het de status van wet. Ook onder Koninklijke Besluiten moeten beide handtekeningen staan.

Jaarlijks ondertekent de Koning zo'n vijfhonderd wetten en Algemene Maatregelen van Bestuur en zo'n drieduizend Koninklijke Besluiten. Al deze stukken moeten persoonlijk door de Koning worden getekend. Het tekenen van documenten door iemand anders namens de Koning is niet mogelijk.

Hoe ondertekent de Koning wetten en Koninklijke Besluiten als hij in het buitenland is? 

Artikel 47 uit de Grondwet bepaalt dat alle wetten en Koninklijke Besluiten door de Koning en door één of meer ministers ondertekend worden. Het Kabinet van de Koning legt deze stukken dagelijks aan de Koning voor en informeert hem over de inhoud ervan.

De Koning heeft in ons staatsbestel geen plaatsvervanger. Stukken kunnen dan ook niet namens hem worden getekend. Ook als de Koning in het buitenland verblijft, worden dringende stukken ter ondertekening aan hem voorgelegd. 

Tot 30 april 2013 werd voor verblijf in het buitenland de volgende procedure gevolgd:

  • Het te ondertekenen stuk werd gefaxt (later gemaild) naar een medewerker van het Kabinet der Koningin ter plaatse.
  • De medewerker legde dit stuk ter tekening voor.
  • De Koningin tekende het voorgelegde stuk.
  • De medewerker faxte/mailde het getekende stuk terug naar Nederland.
  • Bij terugkeer in Nederland ondertekende de Koningin het originele stuk, onder behoud van de tekendatum.

Met de huidige stand van de techniek is tussenkomst van een medewerker ter plaatse niet meer noodzakelijk om spoedstukken aan de Koning voor te leggen.

  • Spoedstukken kunnen door het Kabinet van de Koning elektronisch aan de Koning worden voorgelegd.
  • De Koning tekent het stuk ter plaatse elektronisch met een 'echte' handtekening op zijn tablet.
  • De Koning stuurt het stuk vervolgens elektronisch terug naar het Kabinet van de Koning.
  • Met de print van het stuk met daarop de elektronisch geplaatste handtekening kan de (wetgevings-)procedure voortgezet worden.
  • Bij terugkeer in Nederland ondertekent de Koning het origineel, onder behoud van de tekendatum. Hierin verandert niets.

Deze procedure is gekozen met instemming van de minister van Veiligheid &Justitie.