Bernhard Prins der Nederlanden (1911-2004)

Prins Bernhard was de oudste zoon van Prins Bernhard von Lippe en Barones Armgard von Sierstorpff-Cramm. Hij was getrouwd met Koningin Juliana. Prins Bernhard overleed op 1 december 2004.

Jeugd en studie

Prins Bernhard werd op 29 juni 1911 te Jena (Duitsland) geboren. De Prins bracht zijn jeugd door op het ouderlijk landgoed Reckenwalde (tegenwoordig Woynowo, Polen). De Prins bezocht het gymnasium in Züllichau en Berlijn, waar hij in 1929 zijn diploma behaalde. Aan de handelshogeschool van Lausanne en aan de universiteiten van München en Berlijn studeerde Prins Bernhard rechten. In 1935 verkreeg hij aan de laatste universiteit de titel van Referendar Juris, vergelijkbaar met het doctoraal examen rechtsgeleerdheid. Na zijn studie werd de Prins directiesecretaris bij de Parijse vestiging van het Duitse chemieconcern I.G. Farben. Deze functie vervulde hij tot hij zich op 8 september 1936 verloofde met Prinses Juliana. Op 27 november van dat jaar verkreeg de Prins bij wet het Nederlanderschap.

Huwelijk en gezin

Op 7 januari 1937 trad Prins Bernhard in het huwelijk met Prinses Juliana der Nederlanden.

Huwelijksportret Prinses Juliana en Prins Bernhard

De Prins kreeg op dat moment de titel Prins der Nederlanden. Het Prinselijk paar nam na het huwelijk zijn intrek in Paleis Soestdijk. Uit het huwelijk werden vier dochters geboren: Beatrix (1938), Irene (1939), Margriet (1943) en Christina (1947).

Na de Duitse inval op 10 mei 1940 week de Koninklijke familie uit naar Engeland. Prinses Juliana bracht uit veiligheidsoverwegingen met haar kinderen de oorlogsjaren door in de Canadese hoofdstad Ottawa; Prins Bernhard bleef bij zijn schoonmoeder, Koningin Wilhelmina, in Londen. In Londen droeg de Prins, tussen 1940 en 1945 en vanaf september 1944 ook in Nederland, actief bij aan de geallieerde strijd tegen het Naziregime. Als bevelhebber van de Nederlandsche Strijdkrachten nam de Prins in mei 1945 deel aan de capitulatieonderhandelingen in Wageningen. In augustus herenigde het Prinselijk gezin zich op Nederlandse bodem.

Prins der Nederlanden

Prins Bernhard aan de telefoon

Op 4 september 1948 volgde Juliana haar moeder als Koningin der Nederlanden op. Vanaf dat moment tot aan de troonsafstand door Koningin Juliana in 1980 voerde Prins Bernhard als echtgenoot van de regerend Koningin de titel 'De Prins der Nederlanden'. De Prins vergezelde zijn echtgenote tijdens staatsbezoeken en nam deel aan officiële ontvangsten.

Daarnaast speelde de Prins ook op andere terreinen een rol. Zo was de Prins onder meer commissaris van de KLM, van Koninklijke Hoogovens en van de Koninklijke Jaarbeurs, voorzitter van het Nationaal Rampenfonds, bestuurslid van TNO, landscommandeur van de Johanniter Orde in Nederland, erevoorzitter van de ANWB en het Tropeninstituut, beschermheer van het Nederlands Olympisch Comité, van Natuurmonumenten en van het Joods Nationaal Fonds.

Functies

Economie

Na de Tweede Wereldoorlog speelde de Prins een belangrijke rol in de economische wederopbouw van Nederland. Ter bevordering van de Nederlandse handelsbetrekkingen maakte de Prins goodwillreizen naar een groot aantal landen. Van 1954 tot 1976 was de Prins voorzitter van de Bilderbergconferenties. Deze conferenties zijn een jaarlijks discussieplatform over actuele politieke, economische en maatschappelijke ontwikkelingen voor politici, zakenlieden en andere prominente personen uit Europa, de Verenigde Staten en Canada. Koningin Beatrix en soms de Prins van Oranje nemen nu deel aan deze bijeenkomsten.

Militaire loopbaan

Kort voor zijn huwelijk werd de Prins in een aantal militaire rangen beëdigd. In 1939 werd hij adjudant in buitengewone dienst van Koningin Wilhelmina. Tijdens het verblijf in Londen behaalde de Prins zijn militaire vliegbrevet.

Prins Bernhard in een vliegtuig

In 1941 kreeg hij de rang van Honorary Air Commodore bij de Royal Air Force (RAF); later, in 1964, werd hij bevorderd tot Honorary Air Marshall.

In 1944 benoemde Koningin Wilhelmina de Prins tot bevelhebber van de Nederlandsche Strijdkrachten en van de Binnenlandsche Strijdkrachten. In september 1945 werd Prins Bernhard uit deze functies eervol ontslagen en tegelijkertijd benoemd tot inspecteur-generaal der Koninklijke Landmacht. Voor zijn verdiensten gedurende de Tweede Wereldoorlog ontving de Prins in 1946 het Commandeurskruis der Militaire Willemsorde. Voor zijn activiteiten als oorlogsvlieger werd hem het Vliegerkruis verleend. In 1984 ontving de Prins daarnaast het Verzetsherdenkingskruis.

In 1946 en 1953 volgden de benoemingen tot inspecteur-generaal van de Koninklijke Marine en van de Koninklijke Luchtmacht. In 1970 werd hij benoemd tot inspecteur-generaal der Krijgsmacht. In 1954 werd hij benoemd tot Generaal van de Koninklijke Landmacht, Generaal-Vlieger van de Koninklijke Luchtmacht en Luitenant-Admiraal van de Koninklijke Marine.

Medio jaren 70 bleek dat de Amerikaanse vliegtuigfabrikant Lockheed in diverse landen regeringsfunctionarissen had benaderd teneinde bepaalde aankopen te stimuleren. Hierbij werd ook de naam van Prins Bernhard in zijn functie van inspecteur-generaal der krijgsmacht genoemd. In 1976 stelde het kabinet-Den Uyl de Commissie van Drie in om onderzoek te doen naar eventuele betrokkenheid van Prins Bernhard hierbij. Naar aanleiding van het onderzoek legde de Prins zijn militaire functie neer.

Cultuur

Prins Bernhard was oprichter en van het Prins Bernhard Fonds. Het Fonds werd in 1940 te Londen gesticht met het doel de oorlogsinspanningen van de geallieerden te ondersteunen. Verder ondersteunt het Fonds projecten op het gebied van cultuur en natuurbehoud in Nederland door middel van financiële bijdragen, opdrachten, prijzen en beurzen. In 1999 werd de naam van het Fonds gewijzigd in Prins Bernhard Cultuurfonds.

Ook was de Prins regent van de Stichting Praemium Erasmianum, welke in 1958 door hem is opgericht. De Erasmusprijs wordt toegekend aan een persoon of instelling die een buitengewone bijdrage heeft geleverd aan de cultuur in Europa. De Prins van Oranje is nu regent van de Stichting.

Van 1956 tot 1977 was de Prins voorzitter van de Europese Culturele Stichting, opgericht in 1954 te Genève door de Zwitserse filosoof Dennis de Rougemont.

Natuurbehoud

Prins Bernhard voor het WWF logo

Prins Bernhard zette zich zeer actief in voor natuurbehoud. In 1961 stichtte hij het World Wildlife Fund (WWF) en werd de eerste president daarvan. Het WWF is wereldwijd actief op het terrein van natuurbescherming. Als president van het WWF bezocht de Prins regelmatig landen in Azië, Afrika en Zuid-Amerika. Na zijn aftreden in 1977 werd de Prins benoemd tot Founder President. De Prins bleef daarna president van de Nederlandse afdeling van het Wereld Natuur Fonds.