Positie en rol van het staatshoofd

De Koning is volgens de Grondwet, samen met de ministers, lid van de regering. De Grondwet bepaalt dat de Koning onschendbaar is en dat de ministers tegenover het parlement verantwoordelijk zijn voor alle regeringsdaden. De besluitvorming berust bij de ministers, die samen de ministerraad vormen.

Den Haag, 14 mei 2013: Koning Willem-Alexander zet in zijn werkkamer in Paleis Noordeinde zijn handtekening onder een aantal wetten.

De Koning overlegt wekelijks met de minister-president en spreekt regelmatig met ministers en staatssecretarissen. De Koning ondertekent alle wetten en Koninklijke besluiten en bekrachtigt internationale verdragen. Op Prinsjesdag spreekt hij de Troonrede uit, waarin de plannen van het kabinet voor het komende jaar bekend worden gemaakt. De Grondwet bepaalt dat de Koning ministers en staatssecretarissen benoemt en ontslaat en dat zij ten overstaan van het staatshoofd worden beëdigd. Uit hoofde van die grondwettelijke rol én op verzoek van de Tweede Kamer, kan het staatshoofd bij kabinetsformaties regelmatig geïnformeerd worden over de gang van zaken.

De Koning is formeel voorzitter van de Raad van State. Dit voorzitterschap is historisch gegroeid en louter symbolisch van aard. De Raad van State is onafhankelijk adviseur van de regering en het parlement over wetgeving en bestuur en tevens hoogste algemene bestuursrechter van Nederland. De Raad van State bestaat naast de Volle Raad uit de Afdeling Rechtspraak en de Afdeling Advisering, waarin de Koning geen zitting heeft. De Koning is derhalve niet inhoudelijk betrokken bij deze twee hoofdtaken van de Raad van State. De dagelijkse leiding van de Raad van State en het voorzitten van de vergaderingen berusten bij de vice-president.

De Koning vertegenwoordigt het Koninkrijk der Nederlanden in binnen- en buitenland.

Naast een aantal formele taken zet de Koning zich in voor de bevolking van het Koninkrijk der Nederlanden. Hij geeft als hoofd der natie inhoud aan zijn samenbindende, vertegenwoordigende en aanmoedigende rol.

Samenbindend

De Koning verbindt mensen en groepen en steunt het werk van mensen en organisaties die een samenbindende rol in onze samenleving hebben. Hij is daarbij onpartijdig. Hij geeft uitdrukking aan de nationale gevoelens die onder burgers leven bij vreugdevolle en treurige gebeurtenissen. De Koning legt regelmatig streek- en werkbezoeken af. Tijdens deze bezoeken komen lokale maatschappelijke kwesties aan de orde. De Koning bezoekt 'gedurende het jaar vele plaatsen om zich op de hoogte te stellen van kansen, mogelijkheden en problemen waar een streek, dorp of stad mee te maken heeft.

Vertegenwoordigend

De Koning vertegenwoordigt het Koninkrijk der Nederlanden in binnen- en buitenland. Hij legt bijvoorbeeld, vaak in het gezelschap van Koningin Máxima, internationale bezoeken af en ontvangt staatshoofden en regeringsleiders die een bezoek aan Nederland brengen.

Aanmoedigend

De Koning is regelmatig aanwezig bij congressen, (openings-)bijeenkomsten, vieringen, herdenkingsplechtigheden en andere officiële evenementen. Zo schenkt de Koning aandacht aan goede initiatieven in de maatschappij. Naast officiële evenementen legt de Koning ook informele werkbezoeken af, waarbij hij wordt geïnformeerd over specifieke onderwerpen of organisaties.