Gouden sirihstel
23 september 2012
Gouden sirihstel
Foto: Tom Haartsen
Paku Buwono X, susuhunan (heerser) van Surakarta, bood ter
gelegenheid van het huwelijk van Koningin Wilhelmina en Prins
Hendrik in 1901 een geschenk aan met een zeer symbolisch karakter.
Het bestond uit gouden replica's van een deel van de rijkssieraden
van de susuhunan. Deze worden onderscheiden in twee soorten: de
upacara, voorwerpen die alleen bij grote plechtigheden worden
vertoond, en de amilan. Tot de upacara behoren voorwerpen in de
vorm van een hert, een slang, een gans en een pauw. De ampilan zijn
de voorwerpen voor 'dagelijks gebruik', zoals een waterkom,
sirihstel, kwispedoor, zakdoekendoos, krissen en lansen. De upacara
en ampilan vertegenwoordigen samen de geestelijke en de
wereldlijke macht van de susuhunan.
Op deze afbeelding zijn onderdelen van de ampilangeschenken te
zien, zoals het sirihstel van het model lancang. Met een sirihstel
wordt van oudsher de sirihpruim bereid, dat als genotsmiddel wordt
gekauwd. Hiervoor wordt gebruik gemaakt van de bladeren of vruchten
van de slingerplant sirih, kalk en een schijfje noot van de
zogenaamde pinangpalm. Sirih kauwen geeft een donkerrode kleur aan
de tanden. In de steden komt dit tegenwoordig niet meer voor;
slechts op het platteland en op verafgelegen eilanden is het middel
nog in gebruik, met name door oudere vrouwen.
In de bokaal zijn twee kalkdoosjes met deksel, twee
sirihbladhouders en een pinangbakje te zien. Rechts naast het
sirihstel staat een gouden kwispedoor (spuwpotje).
