Toespraak Prinses Máxima bij het 'XI Inter-American Forum on Microenterprise' in Paraguay, 8 oktober 2008

9 oktober 2008

De toespraak is in het Spaans uitgesproken.

President Lugo, Excellenties, Mijnheer Moreno, dames en heren,

Het is mij een eer hier in Asunción te zijn en het woord te mogen richten tot zo veel Latijns-Amerikanen, hier bijeen, die zich bezighouden met microfinanciering. Allereerst wil ik de IADB mijn erkentelijkheid betuigen voor het organiseren van deze zo belangrijke conferentie en voor het feit dat ze mij heeft uitgenodigd te midden van zo veel prominente deelnemers het woord te voeren. Ook wil ik het volk van Paraguay, en in het bijzonder zijn President, danken voor de zo warme ontvangst. Hartelijk dank!

Ik sta voor u als lid van de VN-Adviseursgroep voor een Toegankelijke Financiële Sector. Na het Internationaal Jaar van het Microkrediet in 2005 werd die adviseursgroep ingesteld om opvolging te geven aan de in dat jaar geformuleerde initiatieven. Ook zijn we, zoals u niet zal ontgaan, van microkredieten overgegaan op toegankelijke financiële sectoren, als weerslag van het belang dat niet alleen wordt gehecht aan kredieten, maar aan alle financiële diensten zoals sparen, verzekeren, betaal- en overboekingdiensten. En aan deze diensten hebben alle groeperingen van de bevolking behoefte, inclusief de "missing middle". De groep adviseert de organisaties van de VN en haar lidstaten bij het nemen van beleidsmaatregelen die universele toegang tot de financiële dienstverlening bevorderen. Daartoe hebben we zogenoemde "Key Messages" geformuleerd, ten behoeve van regeringen, wet- en regelgevers, de private sector en ontwikkelingsorganisaties. Deze kernboodschappen hebben we verspreid op conferenties van wet- en regelgevers, toezichthouders en ontwikkelingsorganisaties, in bilaterale gesprekken met regeringen en wet- en regelgevers en in de lokale en internationale media. Omwille van de tijd zal ik ze hier niet een voor een benoemen; u kunt ze immers lezen op de kaarten die u op uw stoel aantreft. Ik raad u wel aan die te lezen, opdat u zich realiseert dat onze groep u tracht te helpen de weg vrij te maken naar toegang tot de financiële dienstverlening voor eenieder.

Dames en heren, ik denk dat het van groot belang is dat we hier allen bijeen zijn om de toekomst van het microkrediet te bespreken. Spreken over de toekomst was nooit relevanter dan juist vandaag de dag. De internationale financiële crisis, die al weer een jaar geleden begon en deze laatste maanden de werkelijke ernst van de problematiek heeft blootgelegd, stelt ons voor veel vragen en uitdagingen en biedt ons vooral veel lessen om te leren. Ik zou durven stellen dat de microfinancieringssector zich op een buigpunt bevindt. De sector zal gedurende enkele jaren moeilijkheden ondervinden, maar zal er uiteindelijk sterker dan voorheen uit tevoorschijn komen.

Voor mij is overduidelijk dat de microfinanciering "back to basics" is: terug naar de traditionele bankactiviteit van intermediair tussen spaarder en geldlener. Terug naar een relatie tussen de cliënt en zijn bankinstelling, terug naar een realistische analyse van het bedrag dat de cliënt als schuld op zich kan nemen. Het is om die reden dat de microfinancieringsinstellingen niet direct door de crisis getroffen zijn. Niettemin zullen de financieringsbronnen in de nabije toekomst schaarser worden en in ieder geval zullen de kosten stijgen. Op haar beurt zal de financiële crisis werkelijk effect hebben op de reële economie, waardoor het moeilijker zal worden de economische groei te handhaven.

Bij dit vooruitzicht, waarvan we nog niet weten hoe het zal eindigen, rijst de vraag: En wat staat ons in de microfinancieringssector te doen om te zorgen dat we er sterker uit tevoorschijn komen?

Om te beginnen denken wij dat het heel belangrijk is dat we onze aandacht richten op alle financiële diensten, vooral op het sparen. Vandaag de dag weten we beter dan ooit dat sparen ons beschermt tegen situaties van economische en persoonlijke risico's en onzekerheden. Een toename van de spaargelden zal op stabiele en adequate wijze zorgen voor financiering van de groei van de MFI-portefeuilles. De spaargelden bij de erkende MFI's in Latijns-Amerika zijn in 2007 weliswaar met 28% toegenomen, maar dat vanuit een wel heel laag uitgangspunt. Begin 2006 was het percentage gezinnen dat enig spaarproduct had 18%, vergeleken met 22% in Afrika, 37% in Azië en 90% in de OESO-landen. Waarmee wordt aangetoond dat er op dit terrein nog veel te doen is.

Ik wil u een voorbeeld in Afrika geven om eens te illustreren hoe belangrijk de ontwikkeling van dit product is. Vorige maand kwamen we te weten dat het aantal mensen dat besloot een spaarrekening te openen in Kenia het afgelopen jaar is verdrievoudigd, van 3,3 miljoen naar 10,1 miljoen. Die enorme toename in de opening van spaarrekeningen, die zich nog steeds voortzet, was het gevolg van nieuw aanbod van toegankelijke spaarrekeningen voor mensen die voorheen geen toegang hadden. We vernamen dat in datzelfde land een landbouwer die een spaarrekening heeft, geld spaart na het oogsten en weer investeert in bemestingsmiddelen, waarmee hij zijn productiviteit in de volgende cyclus verhoogt en daarmee ook zijn inkomsten. Anders gezegd: een spaarrekening betekent niet alleen meer zekerheid maar leidt ook tot toename van de productiviteit in veel economische sectoren,

Het is van groot belang dat we de kwaliteit van onze kredieten handhaven. Die kwaliteit van de activa van de MFI's heeft ervoor gezorgd dat we ons onderscheiden van de rest van het kredietwezen. Dat zal niet gemakkelijk zijn, gezien de door de crisis aangetaste economie, de daling van internationale overboekingen en de stijging van de prijzen van commodities, maar het zal ook het ideale moment zijn om te investeren in de vakbekwaamheid van het personeel om zo in de toekomst een gezonde groei te handhaven.

Evenzeer is het van groot belang dat de begrippen consumentenbescherming en transparantie gegrift staan in het DNA van de instellingen. Dat zal ertoe leiden dat de klanten betere beslissingen nemen, die uiteindelijk een positieve invloed zullen hebben op de prestatie van de instelling. Met transparantie doel ik niet alleen op de publicatie van de effectieve jaarrente, maar ook van de afsluitkosten van leningen, operationele efficiëntie, etc. Er is al een project gestart om de invoering daarvan te faciliteren en principes voor de bedrijfstak te formuleren Wij juichen elk initiatief toe dat ons helpt dat op correcte wijze tot stand te brengen.

Tot slot wil ik niet nalaten het grote belang te onderstrepen van de evaluatie van de sociale performance van een instelling. Die evaluatie, aan de hand van reeds bestaande standaarden, beantwoordt de vraag of datgene wat wij onze klanten bieden ook die producten zijn waaraan zij werkelijk behoefte hebben. Uiteindelijk zullen we eruit leren dat we ons werk goed doen en dat het in de tijd duurzaam zal blijken.

Hoe realiseren we dit alles? Meer dan ooit moeten we samenwerken met alle betrokken stakeholders om te bespreken hoe we duurzame toegang tot financiële diensten verbeteren. Dat betekent samen met regeringen en regelgevende instituties werken aan het tot stand brengen van een nationale strategie ten behoeve van toegankelijkheid van de financiële sector. Als ik met deelnemers aan deze vergadering spreek, zie ik heel veel uitdagingen waarvoor elk van u gesteld is, en die eenvoudiger worden als ze gezamenlijk aangepakt worden. Bijvoorbeeld, hoe kunnen wij de rurale gebieden bereiken zonder al te veel kosten te maken. Hoe moeten we omgaan met de kosten, voortvloeiend uit een gebrek aan infrastructuur? Hoe verleent u landbouwers kredieten met langere looptijden als de passiva van uw instituties kortere looptijden kennen? Hoe zetten we een kredietregistratiebureau op, waar u allen toegang toe heeft en dat werkelijk helpt bij het vermijden van te hoge schuldenlast en het verlagen van de kosten van kredietverlening? En wat betreft de meest afgelegen plaatsen, hoe kunnen we daar het systeem van bankagentschappen hanteren zonder de kwaliteit van het financiële systeem aan te tasten? Hoe de mobiele telefonie te gebruiken op een veilige en gereguleerde wijze? Hoe bereik je verdere samenwerking met de regering in zaken als transparantie, consumentenbescherming en financiele bewustwording. Ik heb ontzettend veel voorbeelden gezien in de wereld, van de dialoog tussen bedrijfsleven en regering, waarin grote stappen zijn gezet. In Rusland is de 2e dialoog zodanig geweest, dat er in de laatste zes maanden vijf wetsontwerpen in de steigers zijn gezet, waarvan enkele al bijna aanvaard zijn, rond het thema van toegankelijkheid. In Rwanda is die dialoog tussen bedrijfsleven, donoren en multilaterale organisaties uiterst vruchtbaar gebleken, om te beginnen omtrent grondige wijzigingen op het gebied van regelgeving.

Ik nodig u uit die dialoog op open wijze te voeren en verwacht dat daar ambitieuze doelstellingen uit zullen voortkomen!

Ik heb gezien dat hier veel donoren en ontwikkelingsbanken vertegenwoordigd zijn. Met het oog op de huidige financiële crisis heeft u hier een belangrijke taak. De microfinancieringsinstellingen zullen sterk behoefte hebben aan uw steun, zowel moreel als financieel. Wij hopen dat de ontwikkelingsorganisaties kunnen helpen de vakbekwaamheid van de MFI's te versterken, en dat die steun meer dan ooit op kwaliteit, meer dan op kwantiteit, gebaseerd zal zijn.

Voor de donoren zal een belangrijke rol zijn weggelegd als het aankomt op het formuleren en invoeren van gedragscodes op het terrein van transparantie en consumentenbescherming. Niet alleen reken ik op die hulp bij de implementatie, maar ook dat woorden in daden worden omgezet.

Dames en heren, ik wens u allen zeer vruchtbare dagen toe, waarin dit enorme netwerk van donoren, collega's, analisten en beleggers, samen met deze uiterst belangrijke agenda, een bron van verrijking mag zijn. Ik betuig nogmaals mijn erkentelijkheid aan de IADB en het FOMIN voor haar gastvrijheid en ik hoop van ganser harte dat we ons bij het verlaten van deze bijeenkomst bewust zullen zijn van de uitdagingen, maar ook absoluut positief gestemd dat deze sector die uitdagingen het hoofd kan bieden.

Ik dank u hartelijk.