Sinds 1814 is Nederland een constitutionele monarchie. Dat betekent dat de positie van de Koning is vastgelegd in de constitutie, oftewel de Grondwet.

De Koning is het staatshoofd en vormt samen met de ministers de regering. In een constitutionele monarchie valt het staatshoofd onder de ministeriële verantwoordelijkheid. Het Nederlandse parlement wordt in de Grondwet de Staten-Generaal genoemd. De Koning is volgens de Grondwet voorzitter van de Raad van State. Dit is een louter ceremoniële en symbolische functie. De dagelijkse leiding ligt in handen van de vice-president. Koning Willem-Alexander is sinds 30 april 2013 staatshoofd van het Koninkrijk der Nederlanden.