Hare Majesteit de Koningin en de President van Portugal zijn zaterdag 13 januari in Porto aanwezig bij de opening van Porto 2001, Culturele Hoofdstad van Europa , en vrijdag 26 januari in Rotterdam bij de opening van Rotterdam 2001, Culturele Hoofdstad van Europa . In Porto bezoeken de beide staatshoofden onder meer een concert van het Nationaal Orkest van Porto en een son-et-lumièrevoorstelling op de rivier de Douro. In Rotterdam wonen zij een feestprogramma bij in Concert- en Congresgebouw De Doelen met optredens van een groot aantal artiesten. De Koningin is beschermvrouwe van Rotterdam 2001.
De formule Culturele Hoofdstad van Europa is bedoeld om jaarlijks de betekenis van een bepaalde stad voor de Europese cultuur onder de aandacht te brengen, en om te laten zien hoezeer zij zelf schatplichtig is aan de Europese cultuur als geheel. Sinds 1985 wijzen de Cultuurministers van de Europese Unie elk jaar één of enkele steden aan die gedurende een jaar de titel van Culturele Hoofdstad dragen.
Rotterdam 2001, Culturele Hoofdstad van Europa moet de stad het komende jaar op de kaart zetten als een bruisende culturele metropool. Het concept 'Rotterdam is vele steden' komt in een veelheid van presentatievormen aan de orde. In Rotterdam en de 18 Rijnmondgemeenten worden op een verscheidenheid aan locaties debatten, concerten, theatervoorstellingen en tentoonstellingen gehouden. Dit alles moet leiden tot een blijvende versterking van het cultureel imago van Rotterdam, met zowel een nieuw publiek als een verbreding van het aanbod.