De toespraak is uitgesproken in het Duits.
Meneer de bondspresident,
Mevrouw Büdenbender,
De Koningin en ik heten u welkom!
Wij zijn zeer verheugd u beiden in ons midden te hebben.
Deze avond is een eerbetoon aan u. En aan Duitsland, ons geliefde buurland.
De relatie tussen Duitsers en Nederlanders is heel bijzonder, maar niet zo gemakkelijk onder woorden te brengen.
Ik moet denken aan een Duitse tophit uit de jaren zeventig die bijna iedereen in Nederland mee kan zingen.
‘Ich bin wie du’.
Geen zorgen, ik zal u mijn muzikale talenten besparen.
Maar u kent de regels die volgen:
‘Wir sind wie Sand und Meer,
und darum brauch ich dich so sehr.’
Het lied gaat over partners die elkaar fantastisch aanvullen juist omdat ze niet gelijk zijn. Omdat ze elkaar completeren, zoals ‘Sand und Meer’.
Ik denk dat velen hier vanavond dit zullen herkennen.
Want geldt dit niet ook voor onze relatie?
Een Duitser werkt het liefst ‘planmatig’.
Een Nederlander gáát er gewoon voor, en ‘ziet wel waar het schip strandt’.
Meesters van de goede voorbereiding naast meesters van de improvisatie.
Het is Gründlichkeit naast Geschmeidigkeit.
Sand und Meer.
En wat een geweldige combinatie vormen die twee.
Niet alleen in theorie, maar ook in de praktijk.
Wij hebben samen, meneer de bondspresident, daarvan aansprekende voorbeelden gezien. Grote en kleine.
Vorig jaar nog waren we samen in Münster bij het 1 Duits Nederlands Legerkorps. Al meer dan dertig jaar een hoeksteen van onze veiligheid en onze weerbaarheid.
En het jaar daarvoor waren we samen in Dinkelland, partnergemeente van Nordhorn. Daar zagen we hoe mensen in de grensregio dagelijks heel vanzelfsprekend samenwerken en samenleven.
Wij zijn diep dankbaar dat Nederlanders en Duitsers nu al meer dan tachtig jaar vreedzaam met elkaar zijn verbonden. Uit de brokstukken van de Tweede Wereldoorlog is nieuw vertrouwen gegroeid.
Vanmiddag waren wij samen in het Nationaal Holocaust Museum, hier in Amsterdam. Van elke vier Joodse inwoners van Nederland, werden er drie vermoord. Het is een historisch feit dat niemand kan bevatten; een bodemloze put vol angst, pijn, verdriet en gemis.
Het raakte me om hier samen met u bij stil te staan en daarna samen in gesprek te gaan met Joodse Nederlanders.
‘Wer gegenwärtig über Deutschland nachdenkt und Antworten auf die deutsche Frage sucht, muss Auschwitz mitdenken.”
Dat zei Günter Grass enige maanden na de Val van de Muur.
Het is slechts één voorbeeld van de selbstkritischen Geschichtskultur die uw land kenmerkt.
De bereidheid tot zelfreflectie is een grote kracht van de Bondsrepubliek Duitsland. Het is een deugd die momenteel zeldzaam is op het wereldtoneel. Maar hoe kun je leren van ontsporingen in het verleden, als je niet bereid bent ze onder ogen te zien? Duitsland durft dat. Dat is geen zwakte, dat is pure moed!
Wat wij samen geleerd hebben, is dat democratie alleen niet genoeg is. Zij moet zijn ingebed in een rechtsorde die voorkomt dat weerlozen en minderheden het slachtoffer worden van de blinde wil van de machtigen en de meerderheid.
Dit is waar wij voor staan. Dit is wat wij verdedigen. In eigen land en op wereldschaal.
Daarom blijven wij Oekraïne steunen. Daarom blijven wij vasthouden aan een op regels gebaseerde internationale orde. En daarom blijven wij ons inzetten voor democratisch burgerschap en verbinding in de samenleving.
“Die Großmächte mögen in einer Welt ohne Regeln überleben – kurzfristig vielleicht sogar profitieren. Für uns gilt das nicht.”
Dat zei u dit voorjaar bij het 75-jarig bestaan van het Auswärtiges Amt in Berlijn.
En u wees op de enige weg vooruit: een sterk Europa.
Als u mij toestaat, wil ik daaraan graag iets toevoegen: een sterk Europa kan niet zonder een sterk Duitsland!
Wij geloven in de kracht van Duitsland. En wij verwelkomen Duits leiderschap in Europa.
We moeten eerlijk tegen elkaar zijn: er liggen kolossale opgaven. Vanzelfsprekendheden die lang houvast gaven, zijn niet langer onaantastbaar. Er zijn ingrijpende keuzes nodig. Offers zelfs. We zullen onszelf voor een deel opnieuw moeten uitvinden.
Dat is een zeer ingrijpend en moeilijk proces. Maar Duitsland heeft bewezen daartoe in staat te zijn. Tachtig jaar ervaring als buren heeft ons dat geleerd.
Waar iets teniet gaat, kan ook iets nieuws groeien. Nederland wil samen met u de basis leggen onder nieuw zelfvertrouwen en optimisme.
Samen kunnen we dat! Mit Gründlichkeit und Geschmeidigkeit.
Er is zoveel waarop Duitsland trots kan zijn. Uw economisch fundament is onverminderd sterk. Uw maakindustrie is stevig verankerd. En uw technologische prestaties behoren nog steeds tot de wereldtop.
Nederland staat in de top drie van uw belangrijkste handels- en investeringspartners wereldwijd. En we staan klaar om de samenwerking met u te intensiveren. Overal en altijd. Want uw toekomst, is onze toekomst.
Kijk eens hoe we elkaar versterken! De halfgeleider-revolutie krijgt vaart in Brainport Eindhoven, met hulp van Duits vakmanschap. En we werken samen aan een ‘ondergrondse snelweg’ voor waterstof en CO2 tussen Rotterdam en Duitsland: de Delta Rijn Corridor.
En als ik nog een voorbeeld mag noemen waarbij onze competenties perfect bij elkaar komen, dan is het de Einstein Telescoop, hét vlaggenschip van Europese technologische innovatie.
België en Nederland willen dit gigantische ondergrondse project dolgraag in de Euregio Maas-Rijn realiseren, samen met Duitsland. De bouw start in 2028, dus helaas net na het aflopen van uw tweede termijn. Maar ik hoop natuurlijk de eerste paal samen met de Koning der Belgen en uw opvolger te kunnen slaan!
Wat we nodig hebben, is Innovationsfreude. Een vast geloof in eigen kunnen en eigen vernuft en daaraan gekoppeld de durf om te vernieuwen. In onze economie, in onze energievoorziening, in onze samenleving, op de arbeidsmarkt, in Europa, overal.
En gelukkig hebben we daarbij één zekerheid…
Was auch kommt, wir beide werden uns nie trennen
Wir lernen uns nur besser kennen…
G’rade das macht uns’re Liebe anders
Und ich finde das gut.
Ik wil u allen vragen het glas met mij te heffen.
Meneer de bondspresident, mevrouw Büdenbender, op uw gezondheid.
Op de vriendschap tussen de Bondsrepubliek Duitsland en het Koninkrijk der Nederlanden!