Meneer de vice-president, leden en staatsraden van de Raad van State, dames en heren,
Het doet de Koningin, de Prinses van Oranje en mij veel plezier u te begroeten op Paleis Noordeinde. Dit tweejaarlijkse diner is voor ons méér dan een mooie traditie. Het is vooral ook een blijk van onze verbondenheid met u. En van onze grote waardering voor het werk dat u doet.
Wij hadden u willen ontvangen op 9 september, maar op die dag waren wij in Oslo voor de uitvaart van Koning Harald. Dank u wel voor uw flexibiliteit, waardoor wij toch nog dit najaar kunnen samenkomen.
Meneer Buma, uw eerste vier maanden als vice-president zitten er bijna op. U heeft uw plek gevonden maar de glans van het nieuwe is er nog niet helemaal af. Een bijzonder welkom aan u en aan uw echtgenote! Of op zijn Fries: Wolkom werom yn Den Haagh.
U bent de derde vice-president die ik als voorzitter van de Raad van State mag verwelkomen. De tijd gaat snel. Ook voor u. U denkt ongetwijfeld nog wel eens terug aan het jaar 1990, toen u als stafjurist uw eerste carrièrestappen bij de Raad van State zette. Na 36 jaar bent u nu dus terug op het honk.
We kennen elkaar goed en ik weet hoe verknocht u bent aan Fryslân. Met moeite heeft u afscheid genomen van het burgemeesterschap van uw geliefde Ljouwert. De stad waar uw hart ligt en waar u ook blijft wonen. Die band blijft!
Als burgemeester heeft u gezien hoe Haagse wetten in de praktijk van alledag soms heel anders uitpakken dan bedoeld. En dat veel mensen het spoor bijster raken in het doolhof van regels en regelingen. Dat kan levens ontwrichten. Gemeenten merken de gevolgen daarvan dagelijks.
Die waardevolle kennis - uit het leven gegrepen – heeft u meegenomen naar de Kneuterdijk.
Wat u ook heeft meegenomen, is uw belangstelling voor historische ontwikkelingen en uw geloof in de waarden en de kracht van onze democratische rechtsstaat. Een democratische rechtsstaat die weerbaar is dankzij sterke, onafhankelijke instituties zoals de Raad van State!
Dat was voor u de belangrijkste drijfveer om – weliswaar met weemoed - het Oldehoofsterkerkhof te verruilen voor de Kneuterdijk.
U bent daar thuisgekomen in een op en top professionele organisatie, met zeer deskundige staatsraden en een geweldig team van juristen en andere medewerkers.
Het is ongelofelijk hoeveel werk u met elkaar verzet. Bij beide afdelingen. De output is indrukwekkend.
De Afdeling bestuursrechtspraak onder voorzitterschap van mevrouw Uylenburg deed vorig jaar bijna 11.000 uitspraken. Dat zijn er 30 per dag. En dan tel ik de weekenden mee.
Ten tijde van het vorige diner - in 2024 – bestond er nog enige onduidelijkheid over de toekomst van de Afdeling bestuursrechtspraak in verband met de plannen tot oprichting van een Constitutioneel Hof.
Daarover is echter in het huidige regeerakkoord niets meer terug te vinden.
Meneer de vice-president, u was als informateur betrokken bij de kabinetsformatie, maar dat staat hier ongetwijfeld helemaal los van.
Naast de Afdeling bestuursrechtspraak laat ook de Afdeling advisering zich niet onbetuigd. Vorig jaar bracht u in 312 zaken advies of voorlichting uit. En het is telkens weer goed om te zien hoe u daarin doordringt tot de kernvragen.
Is een wetsvoorstel helder? Consistent? Effectief? Uitvoerbaar? Handhaafbaar? Allemaal aspecten die in de politieke waan van de dag nog wel eens ondersneeuwen. Terwijl ze cruciaal zijn voor het vertrouwen dat burgers in hun overheid hebben.
De Raad van State biedt professioneel tegenwicht aan het kortetermijndenken. Dat wordt de Raad niet altijd in dank afgenomen en roept soms kritiek op. Maar een gezaghebbend instituut met een historie van 495 jaar kan gelukkig wel tegen een stootje.
Het werkethos aan de Kneuterdijk is groot. En u, meneer de vice-president, past naadloos in die traditie.
In het boek dat u schreef over uw verre voorvader Wiardus Willem Buma, vermeldt u met instemming wat er op diens grafsteen staat. Een verwijzing naar Johannes 9 vers 4: “We moeten werken zolang het dag is”.
Daar wil ik natuurlijk niets aan afdoen. Maar ik wil er wél iets aan toevoegen. Zorg óók voor voldoende rust en tijd voor reflectie en ontspanning. Want we houden de Raad van State, zijn vice-president en al zijn staatsraden en medewerkers graag gezond en vitaal, op weg naar de 500 jaar.
Vanavond dragen de Koningin, de Prinses van Oranje en ik daaraan graag ons steentje bij. Geniet van deze avond!
Mag ik u vragen het glas met mij te heffen. Op onze Raad van State!