Toespraak van Koning Willem-Alexander tijdens de Nieuwjaarsontvangst voor Nederlandse genodigden, Koninklijk Paleis Amsterdam
Dames en heren,
Van harte welkom in het Koninklijk Paleis Amsterdam! Het doet ons veel plezier u allen te begroeten aan het begin van dit nieuwe jaar.
Het is een mooie traditie om een nieuw jaar in te luiden in een volle Burgerzaal. U vertegenwoordigt Nederland in zijn volle verscheidenheid. De meest uiteenlopende visies en verantwoordelijkheden komen hier samen. Die verschillen mogen - en moeten - er zijn.
Tegelijkertijd is er een sterke kracht die ons verbindt. Dat is de intensieve inzet van ieder van ons voor Nederland en voor ons Koninkrijk, ieder in zijn of haar eigen rol. Die verbondenheid is belangrijker dan al het andere en omspant alle overtuigingen, achtergronden, werkzaamheden en politieke idealen.
Wat uw voornemens en plannen voor 2026 ook zijn: u zult anderen nodig hebben om ze te realiseren. De kans dat bepaalde mensen die u nodig heeft hier vandaag aanwezig zijn, lijkt me honderd procent. Die voorspelling durf ik best aan.
Maar daarmee hebben we alle zekerheden wel gehad. Niemand weet immers wat 2026 ons gaat brengen.
De wereld om ons heen is wild in beweging. De internationale rechtsorde staat onder druk en dat is zorgwekkend. Schokgolven van buiten trillen door in Nederlandse steden en dorpen, vergaderzalen, klaslokalen en huiskamers. Breuklijnen die ver weg ontstaan, brengen bij ons gemeenschappen, instellingen en groepen burgers in beroering.
De emotionele zeeën gaan hoog, soms te hoog.
Ze worden opgestuwd door begrijpelijke boosheid om onrecht. En door diepgevoelde betrokkenheid bij alles wat er gebeurt in Oekraïne, Sudan, Israël en de Palestijnse Gebieden en op zoveel andere plekken.
In ons eigen land staan we voor ingrijpende keuzes. Hoe kunnen we onze welvaart in de toekomst op duurzame wijze behouden en hoe versterken we onze weerbaarheid? Simpele antwoorden en gemakkelijke uitwegen zijn er niet. Alles hangt met alles samen. Dat maakt het vinden van draagvlak voor oplossingen die langer houdbaar zijn, lastig.
Misschien moeten we ons niet afvragen wat 2026 voor ons meebrengt.
Maar wat wij meebrengen voor 2026.
Wat onze persoonlijke inspanning zal zijn om er een goed jaar van te maken. Daarbij lerend van fouten uit het verleden. En voortbouwend op wat kracht en moed geeft.
Ik wil daarom graag mijn grote waardering uitspreken voor al diegenen onder u die zich met groot verantwoordelijkheidsgevoel in Nederland en de Caribische delen van ons Koninkrijk inzetten voor de publieke zaak.
Voor bestuurders en volksvertegenwoordigers die naar eer en geweten binnen de kaders van democratie en recht belangen afwegen en keuzes maken.
De druk kan hoog oplopen. U krijgt heel veel over u heen. Het kan eenzaam zijn en guur, als je in de storm komt te staan. Als je geconfronteerd wordt met verdachtmakingen, intimidaties, bedreigingen. Als je integriteit in twijfel wordt getrokken. Terwijl je niets anders doet dan onze democratische rechtsstaat dienen ten behoeve van ons allemaal.
Het bedreigen van politieke ambtsdragers, volksvertegenwoordigers, rechters, politiemensen, toezichthouders, hulpverleners, wetenschappers, journalisten en kunstenaars is een ontoelaatbare ondermijning van onze collectieve vrijheid. Hetzelfde geldt voor het aanblazen van de vlammen van haat en geweld.
Daarom mijn grote dank aan iedereen die zich hiertegen teweer stelt. Uw woorden en daden zijn essentieel. Weerbaarheid in een dreigende en onvoorspelbare wereld begint bij weerbaarheid tegen bedreigingen dicht bij huis. Laten we elkaar hierin steunen en beschermen.
Dit is extra relevant nu gemeenten zich voorbereiden op de Gemeenteraadsverkiezingen van 18 maart. Laten we blij zijn dat mensen zich kandidaat willen stellen en willen bijdragen aan goede democratische besluitvorming op lokaal niveau. Zij verdienen respect en tenminste een veilige leefomgeving voor zichzelf en hun dierbaren.
Daarbij is het belangrijk dat we bij alle onvrede steeds voor ogen houden hoeveel er in ons land goed gaat.
Ja, er liggen ingewikkelde vraagstukken die dringend moeten worden aangepakt. Maar buiten kijf staat dat Nederland een aantrekkelijk land is waar ondernemerschap bloeit, waar de zorg op een hoog peil staat, waar jongeren kansen krijgen en waar mensen in meerderheid gelukkig zijn. Een succesvol land.
En een geweldige sportnatie bovendien! Een land dat het deze zomer heel ver gaat schoppen tijdens het WK Voetbal, net als Curaçao! U vraagt zich misschien af hoe ik dit zo zeker weet, gezien de onvoorspelbare toekomst waarover ik eerder sprak… Ja, sommige dingen voel je gewoon.
Onder de vele sterke punten van Nederland valt zeker ook het geweldige cultuuraanbod, in alle delen van het land. De identiteit en de trots van steden en regio’s is voor een belangrijk deel gebaseerd op hun culturele eigenheid en de creatieve initiatieven die er opbloeien. Cultuur is wezenlijk voor wie we zijn.
Om dat zichtbaar te maken, hebben de Koningin en ik een bijzondere groep mensen uitgenodigd. Vertegenwoordigers van culturele organisaties die geworteld zijn in een bepaalde stad of regio en van daaruit een groot bereik hebben opgebouwd, nationaal en zelfs internationaal.
En daarbij betrekken we alle vormen van cultuur: theater, muziek, dans, musea, design, historisch erfgoed, taal en landschapskunst.
Van Zeeuws Museum tot Zaanse Schans.
Van Oerol tot Opera Zuid.
En van Poppodium 013 tot de Passiespelen in Tegelen.
Mocht u zich voorgenomen hebben in dit nieuwe jaar meer aan kunst en cultuur te gaan doen, dan maken wij het u dus gemakkelijk. Er lopen hier vele enthousiaste ambassadeurs rond die u graag van goede tips voorzien.
Ik hoop dat 2026 een jaar zal worden waarin het geloof in de toekomst groeit. Waarin we over onze schaduw durven springen en elkaar opzoeken om nijpende problemen op te lossen. En waarin we samen beschermen wat ons dierbaar is: onze vrijheid, onze democratische rechtsorde en onze cultuur van creativiteit, openheid en aandacht voor elkaar.
Graag wil ik het glas met u heffen.
Op 2026!