December 2014

Nederland leverde vanaf 2002 een bijdrage aan het stabieler en veiliger maken van Afghanistan. Tussen 2006 en 2010 lag het zwaartepunt van de Nederlandse inzet in de provincie Uruzgan; een droog en bergachtig gebied waar de Taliban een grote bedreiging vormde. Kapitein Gijs Tuinman leidde daar in 2009 een eenheid bestaande uit enkele tientallen mensen. Hij droeg de verantwoordelijkheid voor een aantal essentiële operaties. Zo wist zijn eenheid de belangrijke verbindingsweg tussen Tarin Kowt en Kandahar voor langere tijd veilig te stellen en konden dankzij zijn eenheid meerdere Talibanstrijders worden gearresteerd en veel wapens en springstof in beslag worden genomen.
Vanwege zijn heldhaftig, beleidvol en moedig optreden kreeg Gijs Tuinman op 4 december de Militaire Willems-Orde uitgereikt door Zijne Majesteit Koning Willem-Alexander. De Militaire Willems-Orde is de hoogste Nederlandse dapperheidsonderscheiding. De onderscheiding werd op 30 april 1815 door Koning Willem I ingesteld als erkenning van uitstekende daden van moed, beleid en trouw in de strijd.
In zijn toespraak stond de Koning ook stil bij korporaal Kevin van de Rijdt die tijdens een verkenningsoperatie van de eenheid van Gijs Tuinman om het leven kwam. “Wij noemen zijn naam hier met groot respect. Degenen die hem na stonden, zijn in ons midden. Zijn verhaal hoort hier vandaag thuis omdat wij maar al te goed beseffen dat het werk voor vrede en veiligheid gepaard gaat met grote offers. Wij kunnen niet spreken over dapperheid zonder te spreken over het intense verdriet om degenen die zijn gevallen.”

De Colombiaanse kunstenaar en plantenexpert Abel Rodríguez ontving op 10 december de Grote Prins Claus Prijs uit handen van Zijne Koninklijke Hoogheid Prins Constantijn. De Koning en Koningin, Prinses Beatrix, Prinses Laurentien en Prinses Mabel waren bij de feestelijke uitreiking aanwezig. Abel Rodríguez behoort tot de Nonuyastam in het Amazonegebied. Zijn tekeningen en schilderijen brengen de rijke flora van het Amazonegebied gedetailleerd in kaart en laten zien hoe mooi, maar ook hoe kwetsbaar het eco-systeem is. Zijn werk is geworteld in eeuwenoude inheemse kennis en in een traditie waarin de mens in harmonie met de natuur leeft. Rodríguez werkt samen met Tropenbos International Colombia aan projecten op het gebied van ecologie en samenleving.
Het Prins Claus Fonds zoekt naar samenwerking in gebieden waar de middelen en mogelijkheden voor culturele expressie en onderzoek beperkt zijn en cultureel erfgoed wordt bedreigd. Met de jaarlijkse Prins Claus Prijzen eert het Fonds kunstenaars, denkers en organisaties die een bijdrage leveren aan de ontwikkeling van hun land. Prins Constantijn is erevoorzitter van het Fonds. In zijn toespraak ging hij in op de levensfilosofie van Abel Rodríguez : "I'd like to end with one of your reflections: 'I am very calm with everything. I never worry, I don't rush. I don’t feel defeated by life.' I am sure many of us would love to be able to say this!"
Naast de hoofdlaureaat werden ook negen andere laureaten geëerd, uit onder meer Brazilië, Indonesië en Turkije.

In Park Vliegbasis Soesterberg, op de plek waar in 1913 de Luchtvaartafdeling van de Koninklijke Landmacht werd opgericht, staat 100 jaar later het Nationaal Militair Museum. Een transparant gebouw met een spectaculair dak van 110 x 250 meter. Het nieuwe museum toont de betekenis van de Nederlandse krijgsmacht in verleden, heden en toekomst. Zijne Majesteit Koning Willem-Alexander verrichtte op 11 december de opening.
In het nieuwe Nationaal Militair Museum zijn de collecties van het Legermuseum in Delft en het Militair Luchtvaart Museum in Soesterberg samengevoegd. Persoonlijke verhalen van militairen uit alle rangen en tijden worden geïllustreerd door de uitgebreide collecties van de landmacht en de luchtmacht. Naast grote objecten zoals tanks en vliegtuigen zijn er ruimtes waar bezoekers zelf kunnen ervaren hoe het voelt om in een F16 te vliegen of in de geschutskoepel van een tank te zitten.
De officiële opening werd opgeluisterd door de Koninklijke Militaire Kapel. Na de opening werd de Koning rondgeleid door het museum. Directeur Hedwig Saam: “Het Nationaal Militair Museum wil overbrengen dat vrede een niet vanzelfsprekend groot goed is en laat de waardevolle rol zien die de krijgsmacht speelt in de samenleving. Tijdens de rondleiding hebben we de gelegenheid gehad om de Koning te laten zien dat we met het museum de verbinding zichtbaar maken tussen de krijgsmacht en de hedendaagse maatschappij.” Na de opening op 11 december wist het museum in de laatste weken van 2014 ruim 50.000 bezoekers te trekken.

Op 5 december overleed Hare Majesteit Koningin Fabiola. Zij was de weduwe van Koning Boudewijn, de oom van Zijne Majesteit Koning Filip der Belgen.
Op 12 december vond de begrafenisplechtigheid plaats in de Sint-Michiels en Sint-Goedelekathedraal in Brussel. Hare Koninklijke Hoogheid Prinses Beatrix woonde de plechtigheid bij.
Doña Fabiola Mora y Aragon werd in 1928 in Madrid geboren. Na haar opleiding als verpleegster werkte zij in een Madrileens ziekenhuis. In 1960 trouwde zij met Zijne Majesteit Koning Boudewijn. Als koningin zette zij zich in voor sociaal werk en het welzijn van kinderen en jongeren. Via het Koningin Fabiolafonds voor Geestelijke Gezondheid ondersteunde zij acties ten behoeve van mensen met psychische stoornissen of een verstandelijke beperking.
Koning Filip herdacht Koningin Fabiola drie weken na haar overlijden in zijn kersttoespraak. “Niet zo lang geleden hebben we afscheid genomen van Koningin Fabiola. Aan de zijde van Koning Boudewijn had ze ons land helemaal in haar hart gesloten. Ze bezat de gave om al wie ze ontmoette, met eenvoudige woorden en gebaren, hoop te geven. Zonder voorbehoud zette ze zich in voor wie het moeilijk had. We zijn haar zeer dankbaar voor alles wat ze heeft gedaan, voor wie ze was.”

Hare Majesteit Koningin Máxima opende 12 december in het Groninger Museum de tentoonstelling ‘Het geheim van Dresden’, met werken uit de collectie van de Gemäldegalerie Alte Meister. Deze wereldberoemde verzameling omvat kunstwerken die de keurvorsten van Saksen in de achttiende eeuw bijeen brachten. August de Sterke (regeerperiode 1694-1733) en zijn zoon August III (regeerperiode 1733-1763) waren behalve Keurvorst van Saksen ook Koning van Polen. Zij zagen het belang in van een hoogstaand cultureel leven voor de bloei en welvaart van hun land. Directeur van het Groninger Museum Andreas Blühm: “De koningen van Saksen en Polen wilden wedijveren met Parijs, Wenen en Sint-Petersburg. Ze ontwikkelden een collectie die niet alleen voor het hof was, maar ook voor het volk. Het geheim van Dresden is het verhaal over de geschiedenis van smaak en de ontwikkeling van een collectie van een koning naar een modern museum.”
Een topstuk is Rembrandts Ganymedes in de klauwen van de adelaar uit 1635. “Eén van de meest spraakmakende Rembrandts. En nog steeds een raadsel voor velen”, aldus Blühm. “Zeus verbeeld als adelaar, verliefd op Ganymedes, plassend in zijn klauwen. Misschien is het een karikatuur op de klassieke manier waarop je mythologie kunt uitbeelden.”
Naast dit werk van Rembrandt bewonderde de Koningin schilderijen van onder anderen Canaletto, Velazquez, Titiaan en Ruysdael.

Eind 2014 waren er 630.000 werkloze mensen in ons land actief op zoek naar werk voor 12 uur of meer per week. Zij vormen 8 procent van de beroepsbevolking. De Regionale Sociale Dienst en Kredietbank Alblasserwaard/Vijfheerenlanden in Gorinchem is een van de organisaties die zich elke dag weer inzetten om mensen aan het werk te helpen. Daarnaast begeleidt de dienst inwoners met betalingsachterstanden of schulden. Zijne Majesteit Koning Willem-Alexander ging 16 december op werkbezoek bij de dienst om meer te horen over de praktijkervaringen in het begeleiden van mensen naar werk. Hij praatte met medewerkers, werkgevers en samenwerkingspartners over de aanpak van jeugdwerkloosheid en het versterken van onderwijs voor de technische en de maritieme sector in de regio. Een concreet voorbeeld is Behouden Vaart. Deze stichting knapt samen met werkloze jongeren oude boten op. Op deze manier helpt Behouden Vaart jongeren om zich voor te bereiden op een baan in de maritieme wereld.
De Koning sprak ook met wethouders, met leden van de ondernemingsraad en met vertegenwoordigers van organisaties waarmee de Sociale Dienst nauw samenwerkt, zoals UWV, Dress for Success en werk-leerbedrijf Avelingen Groep. Directeur Elone van Velthuijsen van de Sociale Dienst omschreef het belang van de samenwerking: “Mensen met een bijstandsuitkering doen bij Avelingen Groep werkervaring en arbeidsritme op. Waar nodig wordt dat aangevuld met een opleiding. Op deze manier wordt de kans op een baan op de reguliere arbeidsmarkt groter.”

Europese landen werken al vijftig jaar samen op het gebied van ruimtevaart. Nederland was een van de tien landen die aan de basis stonden van deze samenwerking. ESTEC in Noordwijk is het technische hart en de grootste vestiging van de Europese Ruimtevaartorganisatie ESA. Hier worden nieuwe missies bedacht en getest voordat ze de ruimte in gelanceerd worden. Een voorbeeld van een ESA-missie, is satelliet Rosetta, die in november 2014 na een reis van ruim tien jaar de komeet Churyumov-Gerasimenko bereikte. In die jaren legde de satelliet, samen met komeetverkenner Philae, 500 miljoen kilometer af.
Zijne Majesteit Koning Willem-Alexander vierde 16 december in Noordwijk vijftig jaar Europese samenwerking in de ruimte mee. Ook André Kuipers was van de partij. Jonge onderzoekstalenten presenteerden hun projecten aan de Koning. Een van hen was Darko Radakovic, die studeert aan de Universiteit van Amsterdam. “We hebben een experimentele opstelling gemaakt waarbij we kijken hoe verschillende valleien waar gletsjers doorheen gaan, de gletsjerstromingen beïnvloeden. Ik ben heel blij dat ik de mogelijkheid heb dat te demonstreren aan de Koning.”
“De ruimte is zo ontzettend groot. Het is logisch dat we daar samenwerken”, zei Franco Ongaro, directeur van ESA/ESTEC. ”Door dit in Nederland samen met de Koning en alle ambassadeurs te vieren, kunnen we onze vijftigste verjaardag heel mooi afsluiten.”

Vrijheid was het centrale thema van de kersttoespraak van Zijne Majesteit Koning Willem-Alexander, die 25 december werd uitgezonden op radio en televisie.
“De vraag is: hoe blijven we trouw aan ons ideaal van een vrije, open samenleving waarin ieder mens zichzelf mag zijn en op voet van gelijkwaardigheid mag meebouwen? Hoe dienen we samen de vrede? Hoe houden we de tirannie - groot en klein -buiten?
De waarde van vrijheid en democratie is vooral duidelijk voor wie er niet over beschikt. Zeventig jaar geleden verwelkomden wij juichend onze bevrijders. Het is pas vijfentwintig jaar geleden dat miljoenen mensen geëmotioneerd de overgang vierden naar een Europa zonder Muur en zonder prikkeldraad. Een Europa verbonden door vrijheid en democratische beginselen.
Kunnen we vandaag de weelde van de vrijheid dragen? Mijn antwoord is: 'ja'. Als we blijven beseffen dat onze vrijheid onze gezamenlijke verantwoordelijkheid is. En dat mensen alleen echt vrij kunnen zijn als zij zichzelf mogen zijn in een samenleving die accepteert dat mensen van elkaar verschillen.
Eenheid zonder verscheidenheid is verstikkend. Verscheidenheid zonder eenheid is los zand. Nederland is meer dan zeventien miljoen selfies. We hebben elkaar nodig, sterker dan we vaak zelf beseffen.”