Mei 2014

Ongeveer 20.000 mensen namen op 4 mei op de Dam in Amsterdam deel aan de Nationale Herdenking. Vijfeneenhalf miljoen mensen volgden de herdenking via de televisie. Ook in 98 procent van de gemeenten werd een herdenking georganiseerd, vaak met een accent op de specifieke lokale historische gebeurtenissen en de oorlogsslachtoffers uit de eigen gemeente. Op 4 mei worden alle Nederlanders herdacht die tijdens de Tweede Wereldoorlog zijn omgekomen of vermoord. Onder hen waren 104.000 Joodse Nederlanders. Herdacht worden ook de Nederlanders die zijn omgekomen in oorlogssituaties en bij vredesoperaties na de Tweede Wereldoorlog.
Zijne Majesteit Koning Willem-Alexander en Hare Majesteit Koningin Máxima legden een krans bij het Nationaal Monument op de Dam. Voorafgaand aan de plechtigheid op de Dam sprak schrijver Jan Terlouw tijdens de herdenkingsbijeenkomst in de Nieuwe Kerk. “Toen onze kinderen de leeftijd bereikten die mijn vrouw en ik hadden in de laatste oorlogswinter, en wilden weten hoe het was geweest, heb ik er een boek over geschreven. Ik mag niet klagen over de ontvangst ervan, maar er waren ook nogal wat lezers die zeiden: zo was het niet. Ik heb me toen scherp gerealiseerd dat er zoveel aspecten aan een oorlog zijn. De oorlog op het slagveld. De oorlog in het concentratiekamp. Oorlog in de hongerende stad. Oorlog als dwangarbeid aan een spoorlijn. Oorlog in een achterhuis.(….) De jeugd voelt de enorme invloed die oorlogen hebben gehad op het leven van de mensen uit wie ze is voortgekomen. Jonge mensen willen er steeds over lezen, ze komen naar herdenkingsbijeenkomsten, ze voelen zich deel van een geschiedenis die niet is verbleekt.”

De Nationale Viering van de Bevrijding op 5 mei werd traditiegetrouw afgesloten met het 5 mei-concert op en rond de Amstel voor Koninklijk Theater Carré. Zijne Majesteit Koning Willem-Alexander, Hare Majesteit Koningin Máxima en Hare Koninklijke Hoogheid Prinses Beatrix waren erbij. Zij keken en luisterden naar de Philharmonie Zuidnederland, samen met violiste Liza Ferschtman, het Scapino Ballet, Jenny Arean en Wouter Hamel. Nieuw was de rol van de verteller - vertolkt door Hans Dagelet - die gedichten van F. Starik voordroeg.
Ieder van de artiesten had een eigen beweegreden om mee te doen. Jazz-zanger Wouter Hamel: “4 en 5 mei betekenen veel voor me. Mijn hele familie heeft de oorlog in voormalig Nederlands-Indië meegemaakt. Na de oorlog is er weinig tot niet over gesproken. Mijn opa is krijgsgevangen geweest in Japan. Hij sprak er nooit over. Tot vijftig jaar na de oorlog. Ik was nog geen zeventien jaar. Het was 4 mei. Mijn opa heeft zijn leven lang de kaken flink op elkaar gehouden als het over de oorlog ging. Maar die avond barstte hij in snikken uit, en vertelde wat hij had meegemaakt. De volgende dag, op 5 mei, werd hij niet meer wakker. Misschien was mijn opa toen pas bevrijd.”

Zijne Majesteit Koning Willem-Alexander en Hare Majesteit Koningin Máxima brachten 6 mei een streekbezoek aan de Achterhoek in de provincie Gelderland. Tijdens streekbezoeken verdiepen de Koning en Koningin zich in ontwikkelingen en initiatieven die een bepaalde streek kenmerken. Op 6 mei stond de Achterhoek Agenda 2020 centraal. Doel daarvan is een duurzame, aantrekkelijke en gezonde Achterhoek in 2020 en daarna. De Koning en Koningin spraken met bewoners, ondernemers en bestuurders over onder meer de bevordering van een vitale leefomgeving in kleine kernen en over een goede aansluiting
tussen beroepsonderwijs en arbeidsmarkt.
In Neede ontmoetten de Koning en Koningin een aantal inwoners in de ‘huiskamerruimte’ van Grandcafé De Hofmaat. Het dorp heeft te maken met een teruglopend inwonersaantal en vergrijzing. De inwoners zetten zich op tal van manieren in om het dorp aantrekkelijk te houden voor jong en oud. Een van de initiatieven is Achterhoek Connect, een digitale ontmoetingsplaats waar mensen contacten kunnen leggen en terecht kunnen met vragen over welzijn, wonen en zorg. Gebruiker de heer Leussink (89) vertelde over zijn ervaringen met deze nieuwe manier van ‘beeldzorg’. Hij kan op elk gewenst moment met de wijkverpleegkundige beeldbellen en buiten werktijd contact leggen met de verpleegkundigen van het medisch service center van Sensire. Wijkverpleegkundige Marjo van Hout vertelde de Koningin dat veel klanten zich sinds zij de iPad gebruiken veiliger en minder eenzaam voelen.
In Groenlo gingen de Koning en Koningin langs bij het Graafschap College. In een van de klaslokalen praatten zij met studenten van de mbo-richting Zorg & Welzijn over hun opleiding en hun problemen bij het vinden van stageplekken. Om dit probleem te helpen oplossen werkt het College onder meer samen met werkgevers uit Duitsland.
In Ulft openden de Koning en Koningin het innovatiecentrum ICER (Industrie, Cultuur, Educatie en Recreatie). Het centrum is een onderdeel van het DRU-Industriepark dat bestaat uit zeven gerenoveerde fabrieksgebouwen van de voormalige DRU ijzergieterij. Het DRUIndustriepark biedt ruimte voor bedrijven, onderwijs, cultuur en ontspanning.

(Bijna) iedereen houdt van schaatsen. Maar als je een lichamelijke of verstandelijke beperking hebt, is het meestal niet gemakkelijk de ijzers onder te binden en over het ijs te zwieren. Om de drempel naar het ijs te verlagen, bundelde de Almeerse Schaatsvereniging (ASV) haar krachten met de Vrijwilligers en Mantelzorg Centrale Almere en zorgorganisatie Triade. Hun initiatief heet Super Cool! en koppelt vrijwilligers aan mensen met een visuele en/of verstandelijke beperking. Samen gaan ze de baan op: buiten als het hard vriest, en anders binnen.
Zijne Majesteit Koning Willem-Alexander ging op 8 mei een kijkje nemen in Almere. Hij sprak met vertegenwoordigers van de betrokken organisaties, vrijwilligers en deelnemers. Michel van Mullum (die in een rolstoel zit) komt erg graag bij ASV. “Ik vind het leuk om als een speer over het ijs te gaan. Ik haal dan de voetplankjes van mijn rolstoel af en bind easygliders onder mijn schoenen. Een vrijwilliger schaatst achter mijn rolstoel. Dat geeft mij het gevoel dat ik schaats. Het geeft mij de kracht om door te gaan en niet op te geven.” Marlies Grolle is maatje van de autistische Barbara Groen “Ik was eerst Barbara’s begeleider tijdens de G-schaatslessen. Barbara heeft zich zo ontwikkeld dat ze nu in de reguliere lessen meeschaatst. Nu ondernemen we leuke dingen en gaan we bijvoorbeeld samen de stad in.” De samenwerkende partners binnen Super COOL! nemen deel aan het Oranje Fonds programma Kracht van Sport. Hiermee ondersteunt het Fonds coalities van lokale partijen bij het inzetten van sport als sociaal bindmiddel.

Watersporters die vanaf het IJsselmeer naar het Friese Merengebied wilden (of vice versa) moesten in Stavoren vaak geduld hebben. De wachttijd bij de Johan Frisosluis kon op drukke dagen oplopen tot meer dan twee uur. De sluis van bijna een halve eeuw oud voldeed niet meer aan de moderne eisen. Daarom werd in 2012 begonnen met de aanleg van een tweede, nieuwe sluis. Deze werd op 8 mei feestelijk geopend door Zijne Majesteit Koning Willem-Alexander.
Aan boord van de Bestevaer 56ST ‘HannaH’ kreeg de Koning een symbolische sleutel aangereikt. Hij maakte deze vast aan de voorschootval en hees hem omhoog. Vervolgens openden de sluisdeuren zich, waarna ‘HannaH’, de sluis binnenvoer. Hiermee was deze officieel geopend. Circa driehonderd mensen uit Stavoren en omgeving deden mee aan het theaterstuk dat de opening omlijstte. De nieuwe sluis is milieuvriendelijk en oogt als een natuurlijke aanlegplaats. Dankzij een grote knik in de sluiskolk biedt deze veel ruimte waardoor het voor de recreatievaart eenvoudig manoeuvreren is. Op de plek waar de sluiskolk overgaat in het Johan Frisokanaal ligt een tweede brug. Bij het sluiten daarvan wordt energie teruggewonnen die vervolgens weer gebruikt wordt bij het openen van de brug.
De inwoners van Stavoren zijn grutsk (trots) op hun nieuwe sluis. “Staveren wurdt moai sa”, aldus Geeske Visser, voorzitter van Stavers Belang. De nieuwe sluis is één van de laatste grote projecten van het Friese Merenproject. Met dit omvangrijke programma investeert de provincie Fryslân in watersport, economie en natuur.

Hoorns, trompetten, gitaren, tuba’s, saxofoons, fluiten, violen en pauken. Luisteraars van Radio 4 Klassiek Geeft schonken maar liefst 1723 muziekinstrumenten tijdens de landelijke inzamelingsactie voor muziekonderwijs aan kinderen. Tijdens de actie werden luisteraars opgeroepen muziekinstrumenten beschikbaar te stellen die niet meer in gebruik zijn of geld te doneren voor de aanschaf en het onderhoud van instrumenten. Hare Majesteit Koningin Máxima gaf op 12 mei het startsein voor de actie in een speciale radio-uitzending vanuit basisschool ‘t Palet in Den Haag. Zij interviewde twee leerlingen live op de radio en sprak met een aantal kinderen over wat muziek voor hen betekent. Ook overhandigde zij het eerste gedoneerde instrument – een trompet - aan Marco de Souza, initiatiefnemer van het Instrumentendepot Leerorkest, dat de actie samen met Radio 4 organiseerde.
Het Instrumentendepot leent muziekinstrumenten uit aan leerorkesten en vergelijkbare initiatieven voor kinderen in de basisschoolleeftijd in heel Nederland.
Naast 1723 instrumenten, leverde de actie 44.000 euro op. Marwil Straat van Radio 4 was dolgelukkig met de opbrengst: “Het is fantastisch om te merken hoe onze luisteraars betrokken zijn bij onze actie. Hiermee geeft het Instrumentendepot Leerorkest vele kinderen de kans om een muziekinstrument te leren bespelen. Zo geven we de liefde voor muziek door aan een nieuwe generatie.” Een jonge saxofoonspeler: “Van muziek maken word je muzikaler en het is ook gewoon leuk.”

Tweehonderdvijftig vluchtelingkinderen uit asielzoekerscentra voerden op 13 mei samen met kinderen van Overijsselse basisscholen en het Nederlands Symfonie-orkest de symfonie Angsthazen en Durfals uit in theater De Spiegel in Zwolle. Angsthazen en Durfals is een participatieconcert. De kinderen in de zaal doen mee met het ork est en de verteller: ze zingen, maken ritmische geluiden, bewegen en spelen op slaginstrumenten. Daarvoor hebben ze maandenlang op school geoefend, aan de hand van een speciaal lespakket: Samenspel. Hare Majesteit Koningin Máxima was er in Zwolle bij en deed in het
slotnummer enthousiast mee.
Het Nederlands Symfonieorkest organiseerde het concert samen met VluchtelingenWerk Nederland. In Nederland leven zes- tot achtduizend kinderen met hun ouders in asielzoekerscentra, waar ze ook naar school gaan. De meeste kinderen komen uit landen als Syrië, Somalië, Afghanistan, Irak en Eritrea. Met dit initiatief willen de organisaties deze kinderen laten ervaren hoe leuk het is om samen muziek te maken. Harm Mannak, directeur van het Nederlands Symfonieorkest: “Het is nog maar kort geleden dat we de Koningin hebben uitgenodigd. Dat ze dan komt en dat we zo’n feest vieren met alle kinderen, dat is geweldig.” Angsthazen en Durfals gaat over twee broers. De een is bang voor alles en de andere is bang voor niets. Samen maken ze een ontdekkingstocht en aan het eind bevrijden ze een betoverde prinses met hun getrommel. De muziek is van De Schilderijententoonstelling van de Russische componist Moessorgski, uitgebreid met nieuwe liedjes.

Koninklijke FrieslandCampina N.V., KOTUG International B.V. en Coöperatie TexelEnergie U.A. stonden 13 mei in de schijnwerpers bij de uitreiking van de Koning Willem I Prijs. De drie bedrijven werden onderscheiden om hun durf, daadkracht, doorzettingsvermogen, duurzaamheid en innovatie. Hare Majesteit Koningin Máxima, erevoorzitter van de Koning Willem I Stichting, reikte de prijzen uit bij De Nederlandsche Bank in Amsterdam.
Koninklijke FrieslandCampina N.V. kreeg de Koning Willem I Prijs in de categorie grootbedrijf. De jury roemde onder meer de samenhang in de zuivelketen die het bedrijf tot stand heeft gebracht. De onderneming, de coöperatie en de leden-melkveehouders werken daarbij nauw samen. KOTUG International B.V. werd onderscheiden in de categorie midden- en kleinbedrijf. KOTUG is als maritieme dienstverlener doordrenkt met Rotterdamse daadkracht en technische innovatiedrang, aldus de jury.
Coöperatie TexelEnergie U.A. ontving de Plaquette voor Duurzaam Ondernemerschap. De jury vond TexelEnergie een inspirerend voorbeeld van de participatiesamenleving waarin burgers meer verantwoordelijkheid nemen voor hun eigen omgeving. De coöperatie produceert en levert duurzame energie op Texel. Directeur Brendan de Graaf: “We zijn erg vereerd met deze prijs, dit is ook een opsteker voor alle leden van de coöperatie. We doen eigenlijk gewoon ons werk, en proberen dat zo goed mogelijk te doen. Dat dit op deze manier wordt gewaardeerd, is heel mooi.’’

De Rijksuniversiteit Groningen is – na Leiden – de oudste nog bestaande universiteit van ons land. In 2014 vierde de universiteit haar vierhonderdjarig bestaan. De lustrumactiviteiten gingen op 15 mei van start in het Academiegebouw. Zijne Majesteit Koning Willem-Alexander was erbij en gaf het startsein. De Rijksuniversiteit Groningen is sterk betrokken bij de regio en heeft een belangrijke rol als wetenschappelijk instituut en werkgever in het noorden van het land. Onder het motto ‘400 jaar oneindigheid’, presenteerde de universiteit haar toekomstvisie en ambities. Als research-instelling richt de universiteit zich in het bijzonder op drie maatschappelijk relevante thema’s: Energy, Healthy Ageing en Sustainable Society.
Ter gelegenheid van het lustrum brachten 250 studenten en koorleden uit stad en ommeland de Koning een serenade. Staande op het balkon van het Academiegebouw werd hij verrast door een ‘flashmob’ op het plein die zich ontpopte tot gelegenheidskoor. In 1871 verwelkomde de universiteit van Groningen de eerste vrouwelijke student in Nederland: Aletta Jacobs. Vandaag de dag studeren er 29.000 studenten, van wie iets meer dan de helft vrouw.
Voor het bezoek aan de universiteit sprak de koning in Middelstum met acht inwoners van Noordoost-Groningen over de aardbevingen als gevolg van de aardgaswinning, de effecten daarvan op hun leven en hun visie op de toekomst van het gebied.

Vijftig jongeren uit alle delen van het Koninkrijk kwamen in mei bijeen op Sint Maarten om te debatteren over onze gezamenlijke toekomst. Samen vormden zij het Koninkrijksjeugdparlement, een initiatief van het Nationaal Comité 200 jaar Koninkrijk en het Comité Koninkrijksrelaties. Hare Koninklijke Hoogheid Prinses Beatrix opende de beraadslagingen van het jeugdparlement op 20 mei. De jongeren debatteerden in vijf teams uit Nederland, Curaçao, Aruba, Sint Maarten en
een gemengd team uit Bonaire, Sint Eustatius en Saba. Een van de parlementsleden was Warren Lasten (Team Curaçao): “We moeten veel meer gaan samenwerken. Als we onszelf als gelijkwaardig zien binnen het Koninkrijk, kunnen we veel meer samen bereiken en meer van elkaar leren.” Aster van Tilburg (Team Nederland): “Ik wilde graag meedoen omdat ik op school nooit iets heb geleerd over de andere delen van het Koninkrijk. Hier zie ik de meerwaarde.”
Op 22 mei nam de Prinses de slotverklaring in ontvangst van voorzitter Trumane Trotman. De jongeren namen zich daarin voor een Koninkrijks Carrière Website te ontwikkelen met een mentor- en buddysysteem. Doel is aanstaande studenten op de eilanden te helpen een goede studiekeuze te maken. De informatie daarover schiet nu volgens de jongeren ernstig tekort. Een ander actiepunt wordt het tegengaan van de ‘braindrain’ op de eilanden. De jongeren willen meer samenwerking tot stand brengen tussen instellingen voor hoger onderwijs in alle delen van het Koninkrijk. Jeugdparlementsvoorzitter Trumane Trotman: “Ik ben blij met wat we hebben gedaan. Ik geloof in ons. We kunnen nog meer.”

Hare Majesteit Koningin Máxima reikte 22 mei de Appeltjes van Oranje 2014 uit op Paleis Noordeinde in Den Haag. Zijne Majesteit de Koning was bij de uitreiking aanwezig. Het motto in 2014 was ‘Samen Meer’.
Stichting MeeleefGezin uit Doorn was een van de winnaars. Deze Stichting koppelt ouders met een stabiele gezinssituatie aan ouders met psychiatrische problemen. Het meeleefgezin biedt een vertrouwde logeerplek aan de kinderen, waardoor hun ouders even op adem kunnen komen. Ook Stichting Buurtmarkt Breedeweg uit Groesbeek won een Appeltje. Breedeweg was een dorp zonder middelpunt geworden nadat de laatste winkel was gesloten. De komst van de
buurtmarkt veranderde dat. Mensen met een beperking of een afstand tot de arbeidsmarkt runnen samen een mooie winkel met producten uit de streek.
Iedereen is er blij mee: klanten, regionale boeren, leveranciers uit de regio èn medewerkers. De Grote Appel ging naar Stichting AanZet uit Leeuwarden. Wat vrijwilligersorganisatie AanZet zo bijzonder maakt, is dat 70 procent van de vrijwilligers zelf een psychische kwetsbaarheid heeft. Zij draaien mee als maatje, in het Sociaal Café, als computeradviseur of als coach. Een van hen is Mark: “Door mijn werk hier heb ik heel veel vertrouwen gekregen in mijn eigen kunnen. Ik ben nu bezig met snuffelstages waardoor ik nog meer praktijkervaring opdoe en beter beslagen de arbeidsmarkt op kom.”
De winnende initiatieven werden in 2014 alle drie bezocht door de Koning of de Koningin.

Zijne Majesteit Koning Willem-Alexander kwam op 23 mei naar Delft om het vernieuwde Museum Prinsenhof te openen. Het museum is gehuisvest in een bijzonder Middeleeuws gebouwencomplex. Oorspronkelijk was het een klooster, maar ten tijde van de Opstand tegen de Spanjaarden koos Willem van Oranje het gebouw als woonoord. Het Prinsenhof was de plek waar Willem van Oranje in 1584 werd vermoord; de kogelgaten zijn nog altijd te zien. Als museum voldeed het Prinsenhof niet goed meer aan de eisen van vandaag.
Daarom werd het intern ingrijpend verbouwd en opnieuw ingericht. Medewerker educatie Peter Hofland was nauw bij de herinrichting betrokken: “We hebben
geprobeerd om in de presentatiemiddelen echt een slag te slaan om het publiek in 2014 aan te spreken. Zo introduceren we onder meer sprekende portretten.” Naast Willem van Oranje, wijdt het museum veel aandacht aan Delfts Blauw aardewerk en biedt het onder de titel Meesters in Innovatie een kennismaking met het Delftse vernuft, aan de hand van beroemde kunstenaars en wetenschappers als Johannes Vermeer, Antonie van Leeuwenhoek en Hugo de Groot. Karin Kievit van Museum Prinsenhof: “De middelgrote stad Delft heeft al eeuwenlang ambachtslieden en wetenschappers voortgebracht die niet alleen Delftse faam hebben, maar ook nationale en internationale faam”.

De Duitse deelstaten Nedersaksen en Noordrijn-Westfalen zijn onze directe oosterburen. Ze zijn ook als samenwerkingspartner van eminent belang. Grensoverschrijdend wordt er samengewerkt aan meer kansen voor jongeren op de arbeidsmarkt, een goede aansluiting tussen onderwijs en werk, een duurzame energievoorziening, gezonde voeding, slimme logistiek, creatief design en nog veel meer.
Zijne Majesteit Koning Willem-Alexander en Hare Majesteit Koningin Máxima brachten 26 en 27 mei een bezoek aan de beide Duitse deelstaten. In een vol en gevarieerd programma maakten zij kennis met een groot aantal concrete samenwerkingsrelaties. Zo woonden zij in Oldenburg een seminar bij over duurzame energie. De Koning en Koningin kregen onder meer uitleg over het eerste experimentele batterijwisselstation in Duitsland, waarbij auto’s, wanneer ze niet rijden, gebruikt worden als energieopslagobject. “Deutschland ist mit seiner Energiewende europäischer Schrittmacher”, zei de Koning.
In Leer spraken de Koning en Koningin met ondernemers, bestuurders, schoolleiders en studenten over de maritieme samenwerking, die zich ook richt op het onderwijs. Zo werken zeevaartscholen aan weerszijden van de grens samen op het gebied van opleidingen, stageplaatsen en praktijkgericht leren.
In Münster bezocht het Paar het universitaire Zentrum für Niederlande-Studien, ondergebracht in het Haus der Niederlande. De Koning gaf de Duitse studenten een compliment: “Es gibt - sowohl in absoluten Zahlen als auch relativ gesehen - mehr Deutsche, die Niederlandistik studieren, als Niederländer, die sich für das Studienfach Germanistik entscheiden”. Het bezoek werd afgesloten in Kleef met een bijeenkomst van Nederlandse en Duitse bedrijven in de maakindustrie. Nederlandse bedrijven zijn belangrijke toeleveranciers voor Duitse fabrieken. De bijeenkomst stond in het teken van grensoverschrijdende economische samenwerking en het stimuleren van kennisuitwisseling. “Mit vielen neuen Kontakten und gemeinsamen Zukunftsplänen in der Tasche, haben wir das Treffen
verlassen. Der Gipfel gibt den Unternehmen kräftigen Rückenwind für den Ausbau ihrer wirtschaftlichen Kontakte”, resumeerde Wim Abbing uit Emmerich, voorzitter van de Unternehmersverbandsgruppe waarin een aantal Duitse ondernemersorganisaties hun krachten hebben gebundeld.