September 2014

Dat ethanol (alcohol) uit maïs als autobrandstof kan dienen, is niets nieuws. Dat deze brandstof uit plantaardig restafval (kolven, bladeren en stengels) gewonnen wordt, wel. DSM heeft samen met het Amerikaanse bedrijf POET een fabriek voor bio-ethanol uit restproducten ontwikkeld. Deze fabriek, in Emmetsburg, midden in de uitgestrekte maïsvelden van Iowa in de Verenigde Staten, werd op 3 september feestelijk geopend door Zijne Majesteit Koning Willem-Alexander.
Het grote voordeel van bio-ethanol uit restproducten, is dat er geen extra kostbare landbouwgrond hoeft te worden opgeofferd en dat het niet ten koste gaat van de voedselproductie. Lokale boeren kunnen bovendien een extra opbrengst per oogst krijgen. Na hun gewone maisoogst oogsten zij de achtergebleven restproducten en verkopen deze voor de productie van bio-ethanol. In Iowa profiteren vijfhonderd boeren daarvan.
DSM leverde de biotechnologische kennis voor de omzetting van cellulose in de fabriek ‘Project Liberty’. De Amerikaanse partner POET brengt specialistische regionale ervaring in. De CEO van DSM, Feike Sijbesma, sprak van een historisch moment. “Vandaag gaan we een nieuw tijdperk tegemoet. Wij zijn de pioniers. De olie is misschien nog niet op, maar het stenen tijdperk eindigde ook niet omdat de stenen op waren. Er kwamen betere alternatieven beschikbaar. Dat gebeurt nu ook. Wij brengen goedkopere benzine aan de pomp, beschermen het milieu en zorgen ervoor dat we minder afhankelijk worden van buitenlandse olie.”

In 2014 was het honderd jaar geleden dat de Eerste Wereldoorlog begon. Nederland bleef neutraal, maar had wel direct te maken met de gevolgen van de oorlog. Het verhaal van de Eerste Wereldoorlog is bij veel Nederlanders onbekend. Zo weten veel mensen niet dat na het uitbreken ervan ongeveer een miljoen mensen vanuit België de grens overtrokken om op Nederlandse bodem bescherming te zoeken tegen het Duitse oorlogsgeweld. Meer dan
100.000 Belgen bleven de hele oorlog in Nederland.
Hare Koninklijke Hoogheid Prinses Beatrix opende 4 september het Paviljoen Nederland en de Eerste Wereldoorlog op het landgoed van Huis Doorn. Het paviljoen bevindt zich in de verbouwde garage van de oude eigenaar van Huis Doorn, de voormalig Keizer Wilhelm II van Duitsland. Hij kocht het huis in 1920 toen hij na zijn afzetting in 1918 asiel kreeg in Nederland. De expositie geeft een beeld van het dagelijks leven in de jaren 1914-1918, waaronder de opvang van Belgische vluchtelingen, de mobilisatie van het Nederlandse leger en de economische schaarste. Het museum wordt voor een groot deel gerund door 180
vrijwilligers.
“Er was nog geen plek in Nederland waar de Eerste Wereldoorlog zo aan bod komt”, zegt directeur Herman Sietsma. In 2013 dreigde Huis Doorn te moeten sluiten doordat een deel van de subsidies wegviel. Sietsma verwacht dat het nieuwe paviljoen extra bezoekers zal trekken. “Op Huis Doorn kwamen vooral mensen af die houden van zilver, servies en porselein. Nu bieden we ook iets voor mensen die geïnteresseerd zijn in politiek en geschiedenis. Daarmee boren we een nieuw publiek aan.”

Elk jaar kent de Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO) premies toe aan wetenschappers die in hun vakgebied tot de wereldtop behoren, als eerbewijs en stimulans voor verder onderzoek. De Spinozapremie is de hoogste Nederlandse onderscheiding in de wetenschap en bedraagt 2,5 miljoen euro. De wetenschappers mogen dat bedrag vrij besteden aan hun onderzoek.
Zijne Majesteit Koning Willem-Alexander was op 9 september aanwezig bij de toekenning van de Spinozapremies 2014 in de Nieuwe Kerk in Den Haag aan experimenteel natuurkundige Dirk Bouwmeester, archeoloog Corinne Hofman, milieutechnoloog Mark van Loosdrecht en trekvogelecoloog Theunis Piersma.
Het onderzoek van Piersma is van grote betekenis voor de bescherming van trekvogels. Het geeft inzicht in waar zich de belangrijkste problemen voor trekvogels voordoen. “Deze prijs betekent waardering voor ons werk, het is een hele eer. Trekvogels doen hele ingewikkelde dingen. Ze bereizen de wereld op fascinerende manieren. En ze maken keuzes. Als ze fouten maken, dan zijn ze er geweest. In een door mensen gedomineerde wereld hebben vooral de
soorten die zich kunnen aanpassen aan de snelle veranderingen nog kansen. Trekvogels belichamen dát deel van de biodiversiteit dat ons land verbindt met een groot deel van de rest van de wereld. Zij zijn een goed model om het flexibiliteitsprobleem te onderzoeken.”
Met het geld dat Piersma ontvangt voor de Spinozapremie gaat hij verder onderzoek doen naar drie soorten in Nederland: kanoet, lepelaar en grutto.

Hare Majesteit Koningin Máxima bracht 10 september een werkbezoek aan vliegbasis Volkel in Noord-Brabant. De vliegbasis huisvest twee operationele F 16 squadrons; het 312 en 313 squadron. De Koningin maakte kennis met het hele proces rondom de organisatie van een F-16 vlucht. Zij werd ontvangen door de Commandant Luchtstrijdkrachten, Luitenant-generaal Alexander Schnitger en door de Commandant van vliegbasis Volkel, Kolonel Peter Tankink. Zij leidden
haar rond bij het 313-squadron, waar zij sprak met vliegers, ondersteunend personeel (planning, navigatie en inlichtingen) en technici over hun werkzaamheden.
Een van de gespreksthema’s was de verplaatsing van vijf F-16 vliegtuigen naar de Baltische staten in het kader van het roulatieschema van de NAVO. De Nederlandse F-16’s droegen daar gedurende vier maanden bij aan de bewaking van het luchtruim. Koningin Máxima doorliep het proces van een vluchtvoorbereiding, nam deel aan een reguliere trainingsvlucht en was aansluitend aanwezig bij de debriefing van de F-16 vluchtopdracht. Zo kon zij een goed beeld krijgen van het teamwork dat nodig is om een vlucht tot een goed einde te brengen.

Zijne Majesteit Koning Willem-Alexander en Hare Majesteit Koningin Máxima brachten 12 september een streekbezoek aan de Kop van Noord-Holland. Zij startten in Den Oever, waar zij een wandeling over de dijk maakten en een toelichting kregen op het project Waddenpoort Den Oever dat zich richt op de versterking van recreatieve voorzieningen en op waterveiligheid. In Den Helder verdiepte het Koningspaar zich in de ontwikkeling van de stad, op de voormalige scheeps- en onderhoudswerf Willemsoord van de Koninklijke Marine. Willemsoord is voor een groot deel gerestaureerd en is nu een markante stadswijk met nautische en culturele instellingen en ondernemingen. De Koning en Koningin spraken op Willemsoord met bestuurders en ondernemers over de bevolkingsontwikkeling in de regio, de werkgelegenheid en het aanbod van voorzieningen. Daarbij kwam ook het belang van het Gemini Ziekenhuis voor de regio ter sprake. Onder de gesprekspartners was Alex Boon van Boon Viswereld. Hij vertelde over het ondernemersklimaat in Den Helder.
Het regiobezoek werd afgesloten met een bezoek aan Vezet in Warmenhuizen. Dit 100-jarige bedrijf is een grote speler op het gebied van versgesneden groenten en fruit en biedt aan 1500 mensen werk. Het bedrijf heeft een Vezet Academy opgericht waar medewerkers een opleiding of cursus kunnen volgen. De Koning en Koningin spraken met studenten en docenten. Docent Sjaak Ligthart: “De resultaten zijn goed. Van degenen die zich inschrijven haalt zo’n negentig procent de eindstreep. Hun zelfvertrouwen neemt door de opleiding ontzettend toe. Ook Vezet merkt de positieve effecten: meer efficiëntie en minder verspilling en verstoring.”

Op 14 september vierde de Protestantse Kerk in Nederland (PKN) haar tienjarig bestaan in aanwezigheid van Zijne Majesteit Koning Willem-Alexander en Hare Majesteit Koningin Máxima. De PKN ontstond in 2004 vanuit de vereniging van de Nederlandse Hervormde Kerk, de gereformeerde Kerken in Nederland en de Evangelisch-Lutherse Kerk. De Kerk telt 2 miljoen leden, verdeeld over ongeveer 1.600 plaatselijke kerken.
In het moderne kerkgebouw de Fontein in Nijkerk kwamen ongeveer 800 mensen bijeen om samen te zingen, te bidden en te kijken en luisteren naar een grote verscheidenheid aan optredens van onder anderen Gospel Choir ZO!, Trinity en Anita Meyer en René van Kooten. Vertegenwoordigers van vijf plaatselijke kerkgemeenschappen uit heel Nederland vertelden wat hun kerk voor hen persoonlijk betekent.
Dominee Arjan Plaisier, de scriba van de generale synode van de Protestantse Kerk, stond stil bij het thema van de bijeenkomst: Vieren en Verbinden. “Eerst waren er drie losse kerken, de hervormde kerk, de gereformeerde kerken en de evangelisch lutherse kerk. Die zijn samen gekomen. Dat heeft wel even geduurd, maar het is er van gekomen en nu vieren we tien jaar Protestantse Kerk. Met vreugde en dankbaarheid. Wat bij elkaar hoorde is bij elkaar gekomen. Wat ons betreft is dat geen eindpunt en zoeken we verdere vereniging, met andere kinderen van God, ook met die kinderen die niet mee konden gaan met de
kerkvereniging. Verdeling in het huis van Gods kinderen, dat klopt niet. In deze eeuw hoop en bid ik dat we verder komen, tot die ene Kerk waar we allemaal bij horen.”

In 2014 viel Prinsjesdag op 16 september. Traditiegetrouw reed Zijne Majesteit Koning Willem-Alexander, samen met Koningin Máxima, in de Gouden Koets naar het Binnenhof in Den Haag voor het uitspreken van de troonrede. Daarin presenteert de regering haar plannen voor het komende jaar aan de leden van de Staten-Generaal.
De troonrede begon met een eerbetoon aan de slachtoffers van de vliegramp van 17 juli in Oekraïne. “In de zomer van 2014 bleek andermaal dat vrijheid en veiligheid kwetsbaar zijn - ook in ons deel van de wereld, ook in Nederland. Op 17 juli trof een verschrikkelijk lot de 298 inzittenden van vlucht MH17, onder wie 196 landgenoten. Daardoor wordt de feestelijke traditie van Prinsjesdag dit jaar omgeven door een rouwrand van verdriet. De vliegramp boven Oekraïens grondgebied heeft velen direct geraakt, ook in uw verenigde vergadering, en ons allen diep geschokt. In heel het land waren mensen zichtbaar één, in stilte en rouw.
Die betrokkenheid en saamhorigheid bieden troost aan iedereen die een groot persoonlijk verlies moet verwerken.” In de troonrede werd onder meer aandacht besteed aan het belang van veiligheid en de waarde van grondrechten. “Het tegengaan van extremisme en intolerantie is een kerntaak van de overheid. Veel kracht komt uit de samenleving zelf. Ouders, scholen, sportclubs en andere partijen zijn nodig om radicalisering te voorkomen. Nederland is op dit vlak weerbaar, bouwend op een lange traditie van vrijheid en saamhorigheid.”

Eén op de zeven jongeren In Nederland zit zonder werk. In totaal gaat het om meer dan 120.000 jonge mensen. In september, als de zomervakantie voorbij is, starten veel jongeren hun zoektocht naar een werkplek. Dat valt vaak niet mee: het aantal beschikbare stages en banen is beperkt en ook sluit de gekozen opleiding vaak niet goed aan op de arbeidsmarkt.
Tijdens de Werkweek tegen jeugdwerkloosheid, in september, vinden in het hele land meer dan honderd activiteiten plaats om de positie van jongeren op de arbeidsmarkt te versterken. Gemeenten, bedrijven, scholen, jongerenorganisaties en anderen laten die week zien wat zij doen om de kansen voor jongeren op werk te vergroten. Hare Majesteit Koningin Máxima was 18 september in Den Haag aanwezig bij een van de startevenementen van de Werkweek. Samen met Mirjam Sterk, ambassadeur Aanpak Jeugdwerkloosheid, ging zij kijken bij een bijeenkomst van DeBroekriem, waar werkzoekende jongeren contact leggen met managers uit het bedrijfsleven. De Koningin schoof aan bij netwerkgesprekken tussen jongeren en directeuren en personeelsmensen van bedrijven. DeBroekriem startte in 2012 en helpt jongeren hun netwerk en sollicitatievaardigheden te vergroten. Inmiddels is DeBroekriem uitgebreid naar twintig regio’s. In augustus 2014 vond de duizendste deelnemer een baan. Pieter Vermeer is een van de oprichters: “Ik was werkloos en zat thuis. En een aantal vrienden van mij ook. Toen belde ik mijn vrienden en ik zei: ‘jongens, we gaan afspreken. We gaan elkaar helpen.’ Langzaam is dat een netwerk geworden dat elkaar helpt.”

Op 23 september presenteerde Hare Majesteit Koningin Máxima in New York haar vijfde jaarverslag als speciale pleitbezorger van de secretaris-generaal van de Verenigde Naties voor inclusieve financiering voor ontwikkeling. VN-secretaris-generaal Ban Ki-moon nam het jaarverslag in ontvangst.
Koningin Máxima zet zich wereldwijd in om financiële diensten voor iedereen toegankelijk te maken, met inbegrip van mensen met een laag inkomen en kleine en middelgrote bedrijven. In haar vijfde jaarverslag beschrijft zij wat er inmiddels is bereikt: “Vijftig landen hebben zich inmiddels op het hoogste niveau verbonden aan het realiseren van een brede toegankelijkheid van financiële dienstverlening.” Het jaarverslag geeft veel voorbeelden van landen waarin grote vooruitgang is geboekt. Zo heeft in Tanzania inmiddels 57 procent van de bevolking toegang tot financiële diensten, waarmee dit Afrikaanse land een aantal
jaren vóórloopt op zijn eigen planning. Op het platteland in Kenia konden vrouwen dankzij het verkrijgen van een spaarrekening de investeringen in hun bedrijf met meer dan de helft opvoeren.
“Cuando uno lo tiene a la mano, lo gasta” (“Als je het in je hand hebt, geef je het uit”), aldus een lid van een plaatselijke kredietunie in Peru, die in het jaarverslag wordt geciteerd. De leden van de Kredietunie sparen samen en kunnen als dat nodig is kleine leningen krijgen. Daardoor gaan ze naar eigen zeggen veel bewuster met geld om.

Microben zijn niet vies; we hebben ze hard nodig om gezond te kunnen leven. Een mens draagt ongeveer anderhalve kilo microben met zich mee. Twee derde van het leven op aarde bestaat uit micro-organismen die niet te zien zijn zonder microscoop. Zo past bijvoorbeeld een bacterie - een van de kleinste microben - meer dan één miljoen keer op de punt van een naald. Er zijn meer dan 100 miljoen verschillende soorten microben. Sinds september 2014 heeft deze fascinerende microwereld zijn eigen museum: Micropia, een onderdeel van Artis in Amsterdam. Hare Majesteit Koningin Máxima opende het op 30 september en werd rondgeleid door het hoofd van Micropia, Mevrouw Hensel –Wisse Smit.
Micropia heeft tot doel de kennis over het nut van microben te vergroten. Zo produceren microalgen in de oceaan de helft van alle zuurstof in onze atmosfeer en zijn darmbacteriën onmisbaar om ons voedsel te verteren. Bezoekers kunnen onder meer microben zien bewegen met speciaal ontwikkelde 3D-kijkers en kunnen door een bodyscan hun eigen micro-organismen leren kennen. Bij de kiss-o-meter kunnen ze zien hoeveel microben worden uitgewisseld bij een zoen.
Het idee om een ‘dierentuin’ voor micro-organismen op te richten is afkomstig van Haig Balian die in 2003 als directeur van Artis aantrad. “Als kind wilde ik graag ecoloog worden omdat die als een van de weinigen oog heeft voor de samenhang der dingen. Kennis van die samenhang kan niet zonder kennis van de machtigste, succesvolste en tegelijk kleinste natuur: die van micro-organismen. Vandaag komt dus een jongensdroom uit.”