Zijne Majesteit de Koning ontvangt op vrijdagochtend 2 oktober in het Academiegebouw van de Universiteit Leiden de resultaten van het onafhankelijke onderzoek naar de rol van het Huis Oranje-Nassau in de koloniale geschiedenis van Nederland. Hoofdonderzoeker prof. dr. Gert Oostindie overhandigt de Koning de vijf boeken waar circa zestig onderzoekers de afgelopen jaren aan hebben gewerkt, waaronder het samenvattende publieksboek Oranje en de Koloniën, 1600-2025. De koloniale geschiedenis van het Huis Oranje-Nassau.
De Koning nam in 2022 het initiatief tot dit onderzoek, omdat hij diepgaande kennis van het verleden essentieel vindt om historische feiten en ontwikkelingen te kunnen begrijpen en de impact daarvan op mensen en gemeenschappen zo scherp en eerlijk mogelijk onder ogen te kunnen zien; ook waar het de rol van het Huis Oranje-Nassau in de koloniale geschiedenis betreft.
Het onderzoek is uitgevoerd aan de Universiteit Leiden onder begeleiding van een onafhankelijke commissie, die zelf ook bijdroeg met expertise. De commissie heeft zelfstandig en onafhankelijk de opdracht geformuleerd, de onderzoeksgroep samengesteld en het onderzoek begeleid. De vier commissieleden geven op 2 oktober allen een presentatie over delen van het onderzoek, waarna de Koning een reactie geeft.
Op 2 oktober verschijnen vijf boeken:
- Het biografische boek Van Willem de Zwijger tot Willem-Alexander, onder redactie van Gert Oostindie, Tristan Mostert, Erik Odegard en Bart Verheijen.
- De thematische bundel Koloniale macht, profijt en prestige, onder redactie van Gert Oostindie en Henk te Velde.
- De thematische bundel Schaduwen van de Oranjezon onder redactie van Esther Captain en Guno Jones.
- Het internationaal-vergelijkend boek European Monarchs & Colonialism, onder redactie van Gert Oostindie en Karwan Fatah-Black.
- Het publieksboek Oranje en de Koloniën, 1600-2025. De koloniale geschiedenis van het Huis Oranje-Nassau, geschreven door Gert Oostindie. Hiervan wordt gelijktijdig de Engelstalige versie gepubliceerd, The Dutch Monarchy and Its Colonial History, 1600–2025.
De commissie bestond uit de volgende leden:
- Prof. dr. G. (Gert) Oostindie (voorzitter en hoofdonderzoeker), emeritus-hoogleraar Koloniale en postkoloniale geschiedenis aan het Instituut voor Geschiedenis aan de Universiteit Leiden. Tot eind 2021 was hij directeur van het Koninklijk Nederlands Instituut voor Taal-, Land- en Volkenkunde (KITLV-KNAW). In 2006 heeft hij een terreinverkenning van de historische rol van het Huis Oranje-Nassau in de koloniale geschiedenis gepubliceerd met het boek ‘De parels en de kroon’.
- Prof. dr. E. (Esther) Captain, historicus, senior onderzoeker en staflid bij het KITLV in Leiden en bijzonder hoogleraar Intergenerationele impact van kolonialisme en slavernij aan de Universiteit Utrecht. Zij werkte mee aan de onderzoeken naar slavernij en kolonialisme in Rotterdam, Utrecht en Den Haag.
- Drs. K. (Kathleen) Ferrier, deskundige op het gebied van internationale betrekkingen, mensenrechten, diversiteit en inclusie. Zij adviseerde de gemeente Amsterdam over de komst van een slavernijmuseum en was eerder Tweede Kamerlid (CDA) met als portefeuilles onder meer internationale samenwerking, onderwijs, gezondheidszorg en sociale zaken.
- Prof. dr. H. (Henk) te Velde, hoogleraar Nederlandse geschiedenis aan het Instituut voor Geschiedenis aan de Universiteit Leiden en decaan van de Faculteit der Geesteswetenschappen van deze universiteit.
Het onderzoek is verricht onder de gebruikelijke regels voor wetenschappelijke integriteit en onafhankelijkheid zoals die worden gehanteerd door de KNAW, de Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO) en Universiteiten van Nederland. Het Koninklijk Huis heeft geen inhoudelijke bemoeienis gehad met de wijze waarop het onderzoek is opgezet en uitgevoerd en evenmin met de formulering van de resultaten. De onderzoeksgroep heeft toegang gekregen tot de relevante bronnen binnen de particuliere archieven van het Koninklijk Huis, beheerd door de Koninklijke Verzamelingen.
RVD, nr. 230