In 2023 was het feitelijk 150 jaar geleden dat slavernij in het Koninkrijk der Nederlanden werd afgeschaft. Tijdens het Herdenkingsjaar Slavernijverleden, dat op 1 juli 2023 begon, stond het Koninkrijk stil bij de Nederlandse geschiedenis van slavernij en hoe dit nog altijd een doorwerking heeft in het leven van mensen nu.

Op 1 juli 2023 sprak de Koning bij de Nationale Herdenking Slavernijverleden in het Oosterpark in Amsterdam. Ter gelegenheid van het bijzondere herdenkingsjaar legden de Koning en Koningin Máxima een krans.

In het Koninklijk Paleis Amsterdam werden rondleidingen gegeven over de sporen van het slavernijverleden in en om het gebouw. In de keukens van het Paleis werden 7000 Heri Heri-maaltijden bereid die bezoekers konden meenemen.

Gesprekken

De Koning en Koningin Máxima voerden gesprekken met vertegenwoordigers uit het maatschappelijke en wetenschappelijke veld over het koloniaal verleden. Aanleiding hiervoor was het besluit van de Koning de Gouden Koets voorlopig niet meer te gebruiken, vanwege de negatieve gevoelens en emoties die de koets kan oproepen en omdat de koets een symbool is geworden van verdeling in plaats van samenbinding.

Onderzoeken

De Koning heeft het initiatief genomen voor een onafhankelijk onderzoek naar de rol van het Huis van Oranje-Nassau in de koloniale geschiedenis in de periode van de late zestiende eeuw tot het postkoloniale heden. De Koning nam 2 oktober 2026 de resultaten hiervan in ontvangst.

Ook er is een onafhankelijk onderzoek gestart naar objecten met een koloniale herkomst die tot de Koninklijke Verzamelingen behoren. De commissie heeft haar bevindingen en aanbevelingen op 13 mei 2026 gepresenteerd aan het bestuur van de Stichting Historische Verzamelingen van het Huis Oranje-Nassau (SHVON).

Het koloniaal en slavernijverleden was een belangrijk thema tijdens het bezoek van het Koninklijk Paar en de Prinses van Oranje aan het Caribisch deel van het Koninkrijk in januari en februari 2023.