Koninklijke verlovingen en huwelijken hebben een lange traditie. Vaak wordt het huwelijk omgeven met (militair) ceremonieel. Behalve een bijzondere persoonlijke waarde heeft het Koninklijk huwelijk ook een constitutionele betekenis.

Bij de aankondiging van een verloving wordt ook bekend gemaakt of het verloofde paar de regering aan de Staten-Generaal verzoekt wettelijke toestemming te vragen voor het voorgenomen huwelijk. Na toestemming van het parlement kunnen de voorbereidingen van het huwelijk beginnen.

Koninklijke huwelijken worden vaak met militair ceremonieel begeleid. De bruidegom draagt indien mogelijk zijn militaire uniform. Bij een huwelijk van de troonopvolger worden 21 saluutschoten afgevuurd. 

Aan de nieuwe echtgenoot of echtgenote van de troonopvolger wordt op de huwelijksdag de persoonlijke titel ‘Prins(es) der Nederlanden’ verleend en hij of zij ontvangt het Grootkruis in de Orde van de Nederlandse Leeuw. Andere nieuwe vrouwelijke leden van het Koninklijk Huis nemen de titel en de geslachtsnaam van hun echtgenoot aan. Zij verkrijgen door hun huwelijk geen adeldom.

Verloving en toestemmingswet

De verloving wordt meestal aangekondigd door de ouders. Daarbij kunnen ook de ouders van het toekomstig lid van het Koninklijke Huis aanwezig zijn. Het pas verloofde paar geeft na de aankondiging een korte verklaring en beantwoordt enkele vragen van aanwezige media.

Als een lid van het Koninklijk Huis wil trouwen moet de regering de Staten-Generaal door middel van een voorstel van rijkswet toestemming vragen voor het beoogde huwelijk. Dit gebeurt gelijktijdig met de bekendmaking van de verloving. Op dat moment is dus al duidelijk of de regering al dan niet voornemens is een toestemmingswet voor het huwelijk in te dienen. De Staten-Generaal besluiten over deze toestemmingswet in een Verenigde Vergadering van de Eerste en Tweede Kamer.

Beeld: RVD / Graciela Rossetto

Den Haag, 30 maart 2001: Verloving Prins Willem-Alexander en Máxima Zorreguieta.

In een publicatie van de toestemmingswet in het Staatsblad, wordt een aantal zaken die met het komend huwelijk samenhangen in een Koninklijk Besluit geregeld, zoals de titels en de geslachtsnaam van eventuele kinderen.

Als er geen toestemmingswet wordt ingediend, vervalt met het sluiten van het huwelijk het recht op erfopvolging van het echtpaar en van de eventuele kinderen geboren uit dit huwelijk. Voor het huwelijk van zowel Prinses Irene, Prinses Christina (overleden op 16 augustus 2019), Prins Friso (overleden op 12 augustus 2013), Prins Pieter-Christiaan als Prins Floris is geen toestemmingswet ingediend.

Geschiedenis

Tot in de 20ste eeuw werden huwelijken vooral gesloten met leden van andere vorstenhuizen. Het Huis Oranje-Nassau beperkte zich vroeger enkel tot huwelijken met protestantse geslachten. Een huwelijk werd in het land van herkomst van de prinses gesloten. Daarom trouwden vroeger de meeste Nederlandse prinsen en koningen in het buitenland.

De rechten en de plichten voor de huwelijkspartner die voortvloeiden uit een dynastiek huwelijk, werden vroeger vaak vastgelegd in een verdrag tussen beide vorstenhuizen. De dynastieke, staatsrechtelijke en privaatrechtelijke gevolgen van het huwelijk werden in dit verdrag geregeld. Tegenwoordig wordt getrouwd onder huwelijkse voorwaarden.